fa توان انحلال فسفات و کارایی همزیستی باکتری‌های جدا شده از ریزوسفر گیاه دارویی سنبل‌الطیب پژوهشي Research فسفر و نیتروژن از عناصر غذایی ضروری برای رشد گیاه محسوب می‌شوند. کمبود این عناصر خسارت قابل ملاحظه‌ای را به محصولات کشاورزی وارد می‌کند. امروزه استفاده از کودهای بیولوژیک در کشت محصولات استراتژیک، از جمله محصولات گلخانه‌ای، برای رفع نیاز به فسفر و نیتروژن از اهمیت زیادی برخوردار است. این پژوهش با هدف شناسایی باکتری‌های با بیشترین توان انحلال فسفات، تثبیت‌کنندگی نیتروژن و تحمل شوری در محیط ریشه گیاه دارویی سنبل-الطیب به‌صورت آزمایشگاهی انجام گرفت. بدین منظور، 40 جدایه باکتریایی از ریزوسفر گیاه سنبل‌الطیب جداسازی گردید و توانایی انحلال فسفات معدنی آنها در محیط‌های کشت جامد و مایع اسپربر و هم‌چنین توانایی تثبیت نیتروژن جدایه‌های تلقیح شده به گندم در شرایط گلخانه بررسی شد. نتایج نشان داد که 5/77 درصد جدایه‌ها توانایی انحلال فسفات معدنی را دارا بودند، که از این بین، دو جدایه متعلق به جنس‌های Pseudomonas و Xanthomonas و دو جدایه متعلق به جنس Pseudomonasبیشترین توان حل فسفات معدنی را به‌ترتیب در محیط‌های کشت جامد و مایع داشتند. در بین جدایه‌ها، یک جدایه که از جنس Pseudomonas بود با 132 درصد بیشترین کارایی همزیستی را نشان داد. هم‌چنین نتایج آزمون میزان تحمل شوری باکتری‌ها نشان داد که تمامی جدایه‌ها قادر به تحمل غلظت 500 میلی‌مولار نمک کلرید سدیم و دو جدایه (متعلق به جنس Pseudomonas) قادر به تحمل شوری 1000 میلی‌مولار بودند. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان‌دهنده توانمندی بالای باکتری‌های ریزوسفر سنبل‌الطیب به‌عنوان کود زیستی است. Phosphorus (P) and nitrogen (N) are the most essential nutrients for plant growth. Deficiency of these elements causes a considerable loss of crop yield. Nowadays, using of biofertilizers in cultivation of strategic crops, such as greenhouse crops, is very important because of resolving the P and N deficiency. This research was carried out to evaluate the potential of rhizobacteria of valerian (as a medicinal plant) in phosphate solubilization, N fixation, as well as salinity tolerance in the root zone, in laboratory conditions. To do so, 40 bacteria were isolated from the rhizosphere of valerian, and their mineral-phosphate solubilizing activities were measured on solid and liquid Sperber media. Besides, N-fixation ability of the isolates in symbiosis with wheat was evaluated under greenhouse conditions. Results showed that 77.5% of the isolates had the ability to solubilize mineral phosphate. Two isolates belonging to Pseudomonas and Xanthomonas genera and two isolates belonging to Pseudomonas genus had the maximum ability for phosphate solubilization in solid and liquid media, respectively. Among the isolated bacteria, one isolate belonging to Pseudomonas genus, showed the highest symbiosis efficiency (132%). Furthermore, results of the salinity-tolerance test of the bacteria revealed that all of the isolated bacteria could tolerate 500 mM NaCl concentration and two isolates (belonging to Pseudomonas genus) were able to tolerate salinity of 1000 mM NaCl. Overall, it can be concluded that rhizobacteria of valerian have high potential to be used as biofertilizer. حلالیت فسفات، باکتری‌های ریزوسفر، کود زیستی، شوری Phosphate solubility, Rhizobacteria, Biofertilizer, Salinity. 61 72 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-719-2&slc_lang=fa&sid=1 B. S. Ghods-Alavi بهنوش سادات قدس علوی beh_ghodsalavi@yahoo.com Yes M. Soleymani محسن سلیمانی No M. Ahmadzadeh مسعود احمد زاده No S. Soleymani سحر سلیمانی No