fa مقایسه رشد رویشی و عملکرد ریزغده در سه رقم سیب‌زمینی در سیستم‌های هواکشت و هیدروپونیک کلاسیک (بستر) و سه محلول‌ غذایی مختلف پژوهشي Research به منظور شناسایی بهترین محلول غذایی و رقم سیب‌ز‌مینی برای تولید ریزغده (مینی‌تیوبر) در سیستم هواکشت (اروپونیک) و مقایسه آن با سیستم هیدروپونیک کلاسیک، آزمایشی به صورت فاکتوریل با سه فاکتور سیستم کشت (هواکشت و هیدروپونیک)، محلول غذایی (محلول چنگ و همکاران، APCoAB و محلول هیدروپونیک تجاری اصفهان) و ارقام مختلف سیب‏زمینی (مارفونا، سانتانا و مورن) انجام شد. نتایج نشان داد که وزن تر اندام هوایی و ریشه و ارتفاع گیاه سیب‌زمینی در سیستم هواکشت به‌طور معنی‌داری بیشتر از سیستم هیدروپونیک کلاسیک بود. بیشترین وزن تر اندام هوایی و ریشه در سیستم هواکشت، در رقم مورن تغذیه شده با محلول تجاری اصفهان مشاهده شد. ارتفاع گیاه در رقم مورن رشد کرده در محلول غذایی APCoAB و سیستم هواکشت بیشترین مقدار بود. کمترین وزن تر اندام هوایی و ریشه و ارتفاع گیاه در رقم مارفونا مشاهده شد. عملکرد و تعداد ریزغده در هر گیاه در سیستم هواکشت به ترتیب 08/58 و 2/277 درصد در مقایسه با سیستم هیدروپونیک افزایش یافت. به طوری که بیشترین محصول و تعداد ریزغده در سیستم هواکشت و محلول APCoAB و رقم مارفونا به دست آمد. بنابراین، از این آزمایش نتیجه‌گیری شد که در تولید ریزغده، سیستم هواکشت نسبت به سیستم هیدروپونیک کلاسیک برتری داشته و بهترین رقم برای کاشت در این سیستم، رقم مارفونا و بهترین محلول APCoAB و سپس محلول چنگ و همکاران می‌باشد. In order to determine the best nutrient solution and potato cultivar for minituber production in aeroponics and comparison with classic hydroponics, a factorial experiment with three factors of culture system (aeroponics and hydroponics), nutrient solution (Chang et al., APCoAB and commercial nutrient solution of Isfahan), and different potato cultivars (Marfona, Santana and Moren) was carried out. The results showed that fresh weight of shoot and roots, and potato plant height was significantly higher in aeroponics compared to classic hydroponics. The highest shoot and root fresh weight in aeroponics was observed in Moren cultivar, nourished with commercial nutrient solution of Isfahan. Plant height was the highest in Moren cultivar, APCoAB nutrient solution and aeroponic system. The lowest shoot and root fresh weight and plant height were observed in Marfona cultivar. Yield and number of minitubers per plant in aeroponics increased 58.08 and 277.2 percent compared to hydroponics, respectively. The highest yield and number of minitubers was obtained in aeroponics system, APCoAB nutrient solution and Marfona cultivar. Therefore, it was concluded that in minituber production, the aeroponics system is superior to classic hydroponics and the best potato cultivar for cultivation in this system is Marfona and the best nutrient solutions are APCoAB and Chang et al. solutions. کشت بدون خاک، اروپونیک، بذر سیب‌زمینی Soilless culture, Aeroponics, Potato seed. 73 80 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-63-12&slc_lang=fa&sid=1 H.R. Roosta حمیدرضا روستا roosta_h@yahoo.com Yes M. Rashidi مجید رشیدی No H.R. Karimi حمیدرضا کریمی No H. Alaei حسین علایی No M. Tadayyonnejhad مسعود تدین‌نژاد No