fa اثر تنظیم‌کننده‌های رشد و انواع ریزنمونه بر باززایی و ریزازدیادی توت‌فرنگی تجارتی رقم سلوا (Fragaria × ananassa cv. Selva) پژوهشي Research توت‌فرنگی یکی از محصولات مهم باغبانی است که به‌دلیل دارا بودن مقادیر قابل ملاحظه مواد معدنی، انواع ویتامین‌ها، عطر و طعم، و متابولیت‌های ثانویه مقبولیت زیاد بین مصرف‌کنندگان دارد. معمول‌ترین روش ازدیاد توت‌‌فرنگی استفاده از ساقه رونده می‌باشد. اما تعداد گیاهچه حاصل محدود است. از نظر تولید انبوه و هم‌چنین انتقال ژن، بهینه‌سازی روش‌های کشت بافت توت‌فرنگی (Fragaria X ananassa Duch.) بسیار حائزاهمیت است. در این پژوهش، باززایی رقم سلوا با استفاده از ریزنمونه‌های برگ، هیپوکوتیل و مریستم در محیط کشت دارای ترکیبات مختلف مورد بررسی قرار گرفت. از بین این ریزنمونه‌ها، نوک ساقه (shoot tip) در محیط کشت MS دارای 2 میلی‌گرم در لیتر بنزیل آمینو پورین (BAP) و 2 میلی‌گرم در لیتر ایندول استیک اسید (IAA) و هیپوکوتیل در محیط کشت MS دارای تنظیم‌کننده‌های رشد توفوردی (2,4-D)، BAP و تیدیازورون (TDZ) به‌ترتیب به میزان 01/0، 1/0 و 1 میلی‌گرم در لیتر به‌صورت مستقیم (بدون تشکیل فاز حد واسط کالوس) باززا گردید. هم‌چنین هیپوکوتیل روی محیط کشت دارای 2 میلی‌گرم در لیتر BAP به‌صورت غیرمستقیم باززا شد. ریزنمونه‌های برگی این رقم تجارتی در این پژوهش باززا نشدند. به‌کارگیری زغال فعال در کشت بافت این گیاه نه تنها مشکل ترشح مواد فنولی در محیط کشت را برطرف نمود، بلکه رشد بهتر ریزنمونه‌ها را نیز به دنبال داشت. Strawberry (Fragaria× ananassa L.) is an important horticultural product that is highly acceptable because of its desirable taste, flavor, mineral elements, vitamins and secondary metabolites. Conventionally, strawberries are vegetatively propagated by runners arising from axillary buds on the plant crown. Plant propagation through runner produces a limited number of propagules. In the view of mass propagation and transformation, it is highly desirable to optimize methods of rapid, efficient and large scale multiplication of Fragaria X ananassa Duch. through tissue culture. In present study, developing an effective protocol for regeneration of strawberry cv. Selva, different explants (leaf disk, shoot tips and hypocotyls) and media modifications were examined. The best response towards shoot induction was observed on shoot tip explants cultured on MS medium supplemented with 2 mg/l of BAP and IAA. Direct shoots emerged from hypocotyls grown on MS medium supplemented by 2,4-D, BAP and TDZ at 0.01, 0.1 and 1 mg/l respectively. Indirect shoot regeneration was produced from hypocotyls on MS medium containing 2 mg/l of BAP. Using activated charcoal enhanced explants proliferation on culture media due to decreasing the toxic metabolites, phenolic exudation and adsorption of inhibitory compounds. کشت بافت، نوک ساقه، هیپوکوتیل، کالوس، زغال فعال Tissue culture; Shoot tip; Hypocotyl; Callus; Activated charcoal. 111 123 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-274-2&slc_lang=fa&sid=1 G. Madani گلنوش مدنی No S. Ghobadi سیروس قبادی cyrus@cc.iut.ac.ir Yes B. E. Sayed-Tabatabaei بدرالدین ابراهیم سیدطباطبایی No M. Talebi مجید طالبی No A. Yamchi احد یامچی No