fa تأثیر نیتروژن و باکتری‌های حل‌کننده فسفات بر رشد و صفات کمی گل شاخه بریده مریم (Polianthes tuberose L.) پژوهشي Research گل مریم از مهم‌ترین گل‌های شاخه بریده در ایران و جهان به شمار می‌رود. با توجه به این‌که تغذیه در رشد و نمو و کیفیت گیاهان زینتی از اهمیت زیادی برخوردار است، این مطالعه با هدف بررسی تأثیر سطوح مختلف نیتروژن و باکتری‌های حل‌کننده فسفات بر عملکرد و صفات کمی گل مریم (Polianthes tuberose L.)، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی، با 12 تیمار و سه تکرار، در سال 1390 در استان زنجان اجرا شد. نیتروژن از منبع کود اوره در چهار سطح (صفر، 50، 100 و 200 کیلوگرم در هکتار) و باکتری‌های حل‌کننده فسفات در سه سطح (صفر، 5 و 10 کیلوگرم در هکتار کود میکروبی) مصرف گردید. باکتری‌های حل‌کننده فسفات قبل از کاشت سوخ‌ها و نیتروژن در دو نوبت (بعد از سبز شدن سوخ‌ها و تشکیل برگ‌های حقیقی و دیگری 20 روز پس از نوبت اول) مصرف شد. در این آزمایش، ارتفاع بوته و گل‏آذین، قطر ساقه و گلچه، تعداد برگ، گلچه و سوخک و هم‌چنین وزن تر و خشک بخش هوایی و زمینی اندازه‌گیری گردید. نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که کاربرد کود نیتروژن باعث افزایش معنی‌دار تمام صفات اندازه‌گیری شده، به‌جز قطر ساقه و گلچه، شد. هم‌چنین، تأثیر باکتری‌های حل‌کننده بر تمام صفات، به‌جز وزن خشک بخش هوایی، معنی‌دار بود. براساس نتایج این مطالعه، تیمار 200 کیلوگرم نیتروژن و 10 کیلوگرم در هکتار کود میکروبی حاوی باکتری‌های حل‌کننده فسفات بیشترین تأثیر را بر افزایش عملکرد و صفات کمی گل مریم داشت. Tuberose is one of the most important cut-flowers in Iran and the world. Since nutrition is an important factor in growth and quality of ornamental plants, a factorial experiment was conducted, based on completely randomized blocks design, with 12 treatments and 3 replications, in Zanjan province, in 2011, to assess the effects of nitrogen (N) fertilizer and phosphate solubilizing bacteria (PSB) on growth and quantitative traits of tuberose (Polianthes tuberose L.). N from urea fertilizer source at 4 levels (0, 50, 100 and 200 kg/ha) and PSB at 3 levels (0, 5 and 10 kg/ha microbial fertilizer) were applied to soil. Soil was inoculated with PSB before planting and N was applied in two splits (after emergence of the bulbs and 20 days after the first application). In this experiment, the plant height, length of florescence, stem and floret diameter, number of leaves and florets, and fresh and dry weights of aerial parts and roots were measured. The results of ANOVA of data showed that application of N fertilizer increased significantly all measured traits, except stem and floret diameters. All growth parameters, except dry weight of aerial parts, were increased significantly by soil inoculation with PSB. Based on the results of this study, application of 200 kg/ha N and 10 kg/ha microbial fertilizer containing PSB resulted in the highest yield and quantitative traits for tuberose. گیاهان زینتی، گل شاخه بریده، عناصر غذایی Ornamental plants, Cut flower, Nutrients. 41 50 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-809-2&slc_lang=fa&sid=1 T. Taher طیبه طاهر No A. Golchin احمد گلچین No S. Shafiei سعید شفیعی saeid55@gmail.com Yes S. Sayfzadeh سعید صیف‌زاده No