fa ارزیابی واکنش مراحل فنولوژیک و شاخص کلروفیل ارقام گندم در سطوح مختلف شوری و ارتباط آنها با عملکرد پژوهشي Research این پژوهش با هدف بررسی نقش فنولوژی در واکنش ارقام گندم به تنش شوری انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان اجرا گردید. تیمار‌های آزمایش شامل چهار رقم گندم (الوند، توس، نوید و سایسون) و پنج سطح شوری آب (صفر، 4، 8، 12 و 16 دسی‏زیمنس بر متر) بود. نتایج نشان داد که تنش شوری، به‌جز مرحله سبز شدن، بر سایر مراحل فنولوژیک ارقام گندم اثر کاهشی داشت. صفات شاخص کلروفیل، ارتفاع بوته، وزن خشک سنبله، درصد ساقه بارور، طول سنبله، عملکرد دانه و بیولوژیک گندم در تنش شوری کاهش یافت. ارقام گندم در هر یک از صفات مورد بررسی با یکدیگر تفاوت معنی‌داری داشتند. بیشترین تأثیر شوری بر فنولوژی و دیگر صفات مورد بررسی در رقم سایسون به‌دست آمد. با افزایش سطح شوری، دو رقم توس و نوید در بسیاری از صفات اندازه‌گیری شده تغییرات کمتری در مقایسه با دو رقم دیگر نشان دادند. به‌طورکلی، رقم توس به‌دلیل نیاز به درجه- روز- رشد تجمعی کمتر برای تکمیل مراحل فنولوژیک و ثبات بیشتر در عملکرد، سازگارترین رقم به شوری بود. This research was conducted to study the role of phenology in wheat cultivars’ reaction to salinity stress. The experiment was carried out as factorial, based on a randomized complete block design with three replications, in Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran. Treatments included four wheat cultivars (Alvand, Toos, Navid and Sayson) and five levels of water salinity (0, 4, 8, 12 and 16 dS/m). Results showed that except for emergence stage, the salinity stress had reductive effect on other phenological stages of wheat cultivars. Chlorophyll index, plant height, spike dry weight, percentage of fertile stem, spike length and grain and biological yield of wheat were reduced by salinity stress. Wheat cultivars showed significant differences in each one of the studied traits. Maximum salinity effect on phenology and other studied traits was obtained in Sayson cultivar. By increasing the salinity level, Navid and Toos cultivars showed fewer changes in most of the measured traits, as compared to two other cultivars. Overall, Toos cultivar was the most compatible cultivar to salinity stress because of the need for less cumulative growing degree day for completion of phenological stages and more stability of yield. درجه- روز- رشد, تنش شوری, مراحل فنولوژیک Growing degree day, Salinity stress, Phenologic stages. 21 35 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-18&slc_lang=fa&sid=1 B. Saadatian بیژن سعادتیان bijan.saadatian@stu-mail.um.ac.ir Yes Dept. of Agron., College of Agric., Ferdowsi Univ. of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد F. Soleymani فاطمه سلیمانی No Dept. of Agron., College of Agric., Bu-Ali Sina Univ., Hamadan, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان G. Ahmadvand گودرز احمدوند No Dept. of Agron., College of Agric., Bu-Ali Sina Univ., Hamadan, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان