fa تأثیر کاربرد مس و روی برغلظت و جذب عناصر غذایی کم‎مصرف (مس، روی، آهن و منگنز) و پرمصرف (فسفر) در گیاه دارویی مرزه (Satureja hortensis L) در شرایط گلخانه‎ای پژوهشي Research به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف مس و روی بر جذب عناصر کم مصرف )مس، روی، آهن و منگنز) و پر مصرف (فسفر) در ریشه و شاخساره گیاه دارویی مرزه، یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح مس (صفر، 5 و 25 میلی‌گرم مس در کیلوگرم از منبع سولفات مس) و سه سطح روی ( صفر، 10 و 50 میلی‌گرم روی در کیلوگرم خاک از منبع سولفات روی) به همراه ترکیبی از تمام سطوح فوق (در مجموع 9 تیمار) بودند. نتایج نشان دادکه کاربرد سطوح کفایت روی (10 میلی‎گرم بر کیلوگرم) موجب افزایش 36/85، 20/53 و 08/66 درصدی به‌ترتیب غلظت روی، مس و منگنز شاخساره گردید. هم‌چنین کاهش 38/8، 09/12 و 99/51 درصدی به‌ترتیب در غلظت مس، آهن و منگنز تحت تأثیر 50 میلی‎گرم بر کیلوگرم روی مشاهده شد. کاربرد سطوح کفایت مس نیز (5 میلی‌گرم مس در کیلوگرم خاک) باعث افزایش 5/118، 76/19 و 21/63 درصدی به‌ترتیب غلظت مس، روی و منگنز شد ولی سطوح زیاد بود مس (25 میلی‌گرم بر کیلوگرم) به کاهش 20/15 و 99/7 درصدی غلظت روی و آهن و افزایش 89/201 درصدی غلظت منگنز شاخساره منجر گردید. مقدار فلزات مس و روی در داخل اسانس قابل تشخیص نبود. به‌طورکلی نتایج این مطالعه نشان دادکه برهمکنش منفی بین مس، روی و آهن در سطوح بالاتر کاربرد مس و روی اتفاق افتاده است، لذا در مزارع تحت کشت مرزه که دارای کمبود مس و روی هستند باید این مسئله را در نظر گرفت که استفاده توام این دو عنصر در سطوح بالا صورت نگیرد. هم‌چنین به‌دلیل انتقال ناچیز عناصر به داخل اسانس، کشت و کار آنها در خاک‌های آلوده، می‎تواند مورد توجه قرار گیرد. In order to investigate the effect of different levels of Cu and Zn on absorption of micronutrient (Cu, Zn, Fe and Mn) and macronutrient (P) in root and shoot Satureja hortensis, an experiment was conducted as factorial based on complete randomized design with three replications. The treatments consisted of three levels of Cu (0, 5 and 25 mg/kg CuSO4) and three levels of Zn (0, 10 and 50 mg/kg ZnSO4) and their combination. The application of adequacy levels of Zn (10 mg Zn kg-1) increased the concentration of of Zn, Cu and Mn of shoots by 85.36 %, 53.20% and 66.08%, respectively. When 50 mg Zn kg-1was applied, the concentrations of Cu, Fe and Mn were decreased by 8.38%, 12.09% and 51.99%, respectively. Application of adequate levels of copper (5 mg Cu.kg-1) increased the concentrations of Cu, Zn and Mn, by 118.5%, 19.76% and 63.21%, respectively. The excess level of copper (25 mg Cu.kg-1) decreased the concentrations of Cu (15.2%) and Fe (7.99%) in the shoots, while increased Mn content (201.89 %). Amounts of Cu and Zn were not detected in the essential oil. In general, it can be concluded that a negative interaction occurred between copper, zinc and iron, when higher Cu and Zn concentrations were applied. Also, due to negligible transport of elements into the essential oil, cultivatin of S. hortensis in the soil with moderate pollution could be considered. مس, روی, آلودگی خاک, مرزه Copper, Zinc, Soil pollution, Uptake, Savory 95 112 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-23&slc_lang=fa&sid=1 H. Asgari حمایت عسگری لجایر No Dept. of Soil Sci. Engineering, Univ. of Tehran گروه علوم و مهندسی خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج B. Motesharezadeh بابک متشرع‌زاده moteshare@ut.ac.ir Yes Dept. of Soil Sci. Engineering, Univ. of Tehran گروه علوم و مهندسی خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج Gh. R. Savaghebi غلامرضا ثواقبی فیروزآبادی No Dept. of Soil Sci. Engineering, Univ. of Tehran گروه علوم و مهندسی خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج J. Hadiyan جواد هادیان No Dept. of Agric. Engineering, Medicinal Plants and Drug Res. Institute Univ. of Shahid Beheshti گروه مهندسی کشاورزی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی