fa تأثیر عنصر روی و زمان برداشت بر کاهش انباشت نیترات و فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز در کاهو و اسفناج در محیط آبکشت پژوهشي Research سبزی‌های برگی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اجزای رژیم غذایی انسان، دارای بیشترین سهم استفاده از کودهای نیتروژن بوده و بیش از سایر فرآورده‌ها در معرض خطر انباشتگی نیترات قرار دارند. به‌منظور بررسی تأثیر تغذیه روی و زمان برداشت بر کاهش انباشت نیترات و فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز در دو گیاه کاهو و اسفناج، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاًً تصادفی با سه تکرار در محلول‌غذایی هوگلند و آرنون با دو سطح روی (7 و 50 میکروگرم در لیتر) و دو زمان برداشت (29 و 46 روز) انجام شد. نتایج نشان داد با افزایش غلظت روی، غلظت نیترات در اندام هوایی کاهو در هر دو زمان برداشت و غلظت نیترات در ریشه گیاه در زمان برداشت دوم کاهش یافت، در حالی‌که کاهش غلظت نیترات در ریشه و اندام هوایی اسفناج مشاهده نشد. در هر دو گیاه کاربرد مقدار زیاد روی سبب افزایش فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز گردید. نتایج هم‌چنین نشان داد که گذشت زمان موجب کاهش فعالیت آنزیم و افزایش انباشت نیترات در هر دو گیاه شد. نتایج این پژوهش نشان داد متابولیسم نیترات در گیاهان تحت تأثیر فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز بوده و فعالیت این آنزیم نیز تحت تأثیر نوع گیاه، زمان برداشت و عناصر غذایی از جمله غلظت عنصر روی است Leafy vegetables play a crucial role in human dietary. Excessive application of nitrogen fertilizer leads to accumulation of high levels of nitrate in the tissues and causes further consequence. In order to evaluate the impact of zinc and harvest times on the reduction of nitrate accumulation and nitrate reductase activity, an experiment was conducted as completely randomized design with factorial arrangement and three replicates in Hoagland and Arnon nutrient solutions. Treatments were two levels of zinc (7 and 50 µg.L-1), two harvest times (29 and 46 days) and two plants of lettuce and spinach. The results indicated that with increasing zinc concentration, nitrate concentration in lettuce shoots in both times decreased and nitrate concentration in roots decreased during the second harvest, whereas no reduction was found in roots and shoots of spinach plants. Nitrate reductase activity was increased in lettuce and spinach plants with application of high zinc levels. Reduced enzyme activity, and increased nitrate accumulation was observed over time in both experimental plants. The results of this study indicated that nitrate metabolism in plants affected by activity of nitrate reductase enzyme, the species of plant, harvest time and plant nutrients such as the zinc. روی, نیترات ردوکتاز, انباشت نیترات, سبزی‌های برگی Zinc, Nitrate reductase, Nitrate accumulation, Leafy vegetables 113 123 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-24&slc_lang=fa&sid=1 Z. Gheshlaghi زهرا قشلاقی za.gheshlaghi@stu.um.ac.ir Yes Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric., Ferdowsi University of Mashhad گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد R. Khorassani رضا خراسانی No Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric., Ferdowsi University of Mashhad گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد G. H. Haghnia غلامحسین حق نیا No Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric., Ferdowsi University of Mashhad گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد M. Kafi محمد کافی No Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric., Ferdowsi University of Mashhad گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد