fa تأثیر آنتیموان، فسفر و شوری بر عملکرد شاخساره، غلظت برخی عناصر و نفوذپذیری غشاء ریشه ذرت در محیط‌ آبکشت پژوهشي Research همراه با صنعتی شدن کشورها و افزایش مصرف ترکیبات حاوی آنتیموان، آلودگی به این عنصر در سال های اخیر افزایش یافته است. با توجه به اهمیت آنتیموان و تحقیقات بسیار کمی که در باره این عنصر در ایران صورت پذیرفته، این پژوهش با هدف بررسی تأثیر آنتیموان بر رشد و درصد نفوذپذیری غشاء ریشه (به عنوان شاخص خسارت اکسیداتیو) و غلظت عناصر مختلف در ریشه ذرت شیرین hybrid Cchase) (Zea mays L. انجام گرفت. این پژوهش گلخانه ای در محیط آبکشت و در قالب بلوک کامل تصادفی و آزمون فاکتوریل با سطوح مختلف آنتیموان، فسفر و شوری انجام گرفت. آنتیموان به صورت KSb(OH)6 در سه سطح (صفر، 6 و 18 میلی-گرم در لیتر)، فسفر در دو سطح (صفر و 3 میلی گرم در لیتر) و شوری به صورت کلرید سدیم در سه سطح (صفر، 60 و 120 میلی مولار) اعمال شد. پس از برداشت ذرت، وزن تر و خشک شاخساره و درصد نفوذپذیری غشاء ریشه اندازه گیری شد. هم‌چنین غلظت عناصر آنتیموان، آهن و روی ریشه اندازه گیری گردید. نتایج نشان داد با افزایش غلظت آنتیموان در محلول غذایی، عملکرد وزن تر و خشک شاخساره به طور معنی داری کاهش یافت. با افزایش غلظت آنتیموان در هر سطح فسفر، وزن تر شاخساره ذرت به‌طور معنی داری کاهش یافت. ریشه‌های گیاهانی که در محلول غذایی حاوی فسفر کمتر رشد کرده بودند، دارای نفوذپذیری بیشتری بودند. همراه با افزایش غلظت آنتیموان در محلول غذایی، نفوذپذیری غشاء ریشه ابتدا به طور معنی داری کاهش و در سطح بالاتر عنصر، دوباره افزایش یافت. نفوذپذیری غشاء ریشه با افزایش سطح شوری در محلول غذایی نیز به طور معنی داری افزایش یافت. افزایش غلظت آنتیموان و هم‌چنین سطح شوری محلول غذایی سبب افزایش غلظت آنتیموان ریشه گیاه ذرت شد. با افزایش غلظت آنتیموان محلول غذایی، کاهش معنی داری در غلظت روی در ریشه مشاهده شد، در حالی که غلظت آهن ریشه تغییری نداشت. Antimony (Sb) pollution has increased in recent years because of human activities and extensive usage of antimony compounds. To date, only a few researches have been conducted in this field in Iran. The purpose of this research is to determine fresh and dry weight, root permeability percentage and root concentration of Sb, Fe and Zn in the corn. This greenhouse research was performed in hydroponics. A factorial experiment (3 × 2 × 3) with three Sb concentrations (0, 6, 18 mgL-1), with and without P (0, 3 mgL-1), and three concentrations of NaCl (0, 60, 120 mM) in three replications was conducted. After 40 days, plants were harvested and the roots and shoots were separated. Increasing Sb concentrations, significantly reduced shoot weight. In the presence of Sb, shoot wet and dry matter increased with phosphorous addition because of the positive effect of phosphorous. Increasing Sb concentration with the same level of phosphorous produced plants with less fresh matter. Roots with lower phosphorous level had higher permeability, and increasing phosphorous concentration had a significant effect on root permeability. The highest and lowest root permeability was related to blank Sb level and 6 mg L-1 level of Sb, respectively. Increasing Sb concentration in nutrient solution first reduced and then significantly increased the root permeability. Root permeability also increased significantly by increasing salinity level in nutrient solution. Root Fe concentration of blank phosphorous level was about 13 percent higher than 3 mg L-1 of phosphorous but there was no significant difference in root Fe concentration between species in nutrient solutions with different levels of Sb and NaCl concentrations. The addition of Sb decreased root Zn concentration. آنتیموان، فسفر، شوری، نفوذپذیری غشاء Antimony, Phosphorous, Salinity, Oxidative stress. 67 80 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-146-2&slc_lang=fa&sid=1 H. Barangizi حوریه برانگیزی h.barangizi@ag.iut.ac.ir Yes M. Afyuni مجید افیونی No B. Rezaee بهزاد رضایی No