fa اثر ورمی‌کمپوست و کلرید سدیم بر رشد اسفناج و برخی ویژگی‌های شیمیایی خاک پژوهشي Research <p align="right">به منظور بررسی اثر ورمی‏کمپوست و کلرید سدیم بر رشد اسفناج رقم "ویروفلی" و برخی ویژگی‌های شیمیایی خاک پس از برداشت، این پژوهش به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در شرایط گلخانه‌ای اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح ورمی-کمپوست (صفر، 2 و 10 درصد وزنی) و چهار سطح شوری (صفر، 1، 2 و 3 گرم کلرید سدیم بر کیلوگرم خاک به‌ترتیب معادل شوری 7/0، 5/4، 8 و 5/11 دسی‌زیمنس بر متر) بود. بیشترین عملکرد نسبی اندام هوایی اسفناج با کاربرد 10% ورمی‏کمپوست به‌دست آمد؛ در حالی که کاربرد کلرید سدیم اثر معنی‏داری بر عملکرد نسبی اندام هوایی اسفناج نداشت. کاربرد ورمی‏کمپوست، میانگین سطح برگ و کلروفیل اندام هوایی، ماده آلی، قابلیت هدایت الکتریکی (EC)، نیتروژن کل، فسفر قابل دسترس، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، سدیم و کلر محلول خاک پس از برداشت را افزایش داد. با کاربرد کلرید سدیم، EC، فسفر قابل دسترس، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، سدیم و کلر محلول خاک پس از برداشت افزایش یافت، ولی اثر معنی‏داری بر سطح برگ، کلروفیل اندام هوایی، ماده آلی و نیتروژن کل خاک پس از برداشت نداشت. استفاده از ورمی‏کمپوست اثر مثبتی بر رشد اسفناج و فراهمی عناصر غذایی در خاک پس از برداشت اسفناج داشت. با این وجود، افزایش مکرر شوری خاک، به‌ویژه در صورت کاربرد سطوح زیاد ورمی‏کمپوست، را باید درنظر داشت. کاربرد کلرید سدیم، حتی تا شوری 5/11 دسی‌زیمنس بر متر، سبب کاهش معنی‏دار عملکرد اسفناج نشد. بنابراین، رقم ویروفلی می‌تواند به‌عنوان یک رقم نسبتاً مقاوم به شوری معرفی شود. ولی، لازم است آزمایش‌های بیشتری، به‌خصوص در شرایط مزرعه، برای تأیید نتایج این پژوهش انجام شود </p> A greenhouse experiment was conducted to evaluate the effect of vermicompost and sodium chloride (NaCl) on growth of spinach cv. Viroflay and some chemical properties of post-harvest soil. The greenhouse experiment was factorial, arranged in a completely randomized design with three replications. Treatments included three vermicompost levels (0, 1 and 2% w/w) and four salinity levels (0, 1, 2 and 3 gr NaCl/kg soil, equivalent to 0.7, 4.5, 8 and 11.5 dS/m, respectively). The highest relative yield of spinach shoots was obtained by application of 10% vermicompost, whereas, application of NaCl had no significant effect on relative yield of spinach shoots. Application of vermicompost increased mean leaf area and chlorophyll of shoots, organic matter (OM), electrical conductivity (EC), total nitrogen (N), available phosphorus (P), potassium (K), calcium (Ca), magnesium (Mg), sodium (Na) and chloride (Cl) of post-harvest soil. Addition of NaCl increased EC, P, K, Ca, Mg, Na and Cl of post-harvest soil, but had no significant effect on leaf area and chlorophyll content of shoots, OM and N of post-harvest soil. Addition of vermicompost had positive effect on spinach growth and plant nutrients availability in post-harvest soil. However, increased soil salinity, especially when high level of vermicompost is applied, should be considered. Application of NaCl, even up to the salinity of 11.5 dS/m, didn’t decrease significantly the spinach yield. Therefore, Viroflay cultivar could be introduced as a relatively resistant to salinity although, before any recommendations, it is needed to do further experiments, especially under field conditions, to confirm the results of this study رقم ویروفلی, فراهمی عناصر غذایی, تنش شوری, مقاومت به شوری Viroflay cultivar, Nutrients availability, Salinity stress, Salinity resistance 83 92 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-37&slc_lang=fa&sid=1 J Sheikhi جمال شیخی sheikhijamal@gmail.com Yes . Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric. and Nat. Resour., Tehran Univ., Karaj, Iran گروه علوم خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران A Ronaghi عبدالمجید رونقی No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran بخش علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز S.M Mousavi سید مجید موسوی No . Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric. and Nat. Resour., Tehran Univ., Karaj, Iran گروه علوم خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران