fa اثر نماتد (Meloidogyne incognita race 2) روی صفات ریشه و اندام‌های هوایی دو رقم حساس و متحمل گوجه‌فرنگی پژوهشي Research <p dir="RTL">&nbsp;&nbsp;&nbsp; نماتدهای ریشه‌گرهی از عوامل ایجاد اختلالات فیزیولوژیکی و آناتومیکی در گیاهان هستند. مطالعه حاضر در برگیرنده نتایج بررسی اثر نماتد ریشه گرهی (<em><span dir="LTR">Meloidogyne incognita </span></em><span dir="LTR">race 2</span>) روی رشد ریشه و اندام هوایی گوجه‌فرنگی در شرایط گلخانه می‌باشد. بدین منظور، آزمایشی به صورت کرت دو بار خرد شده در قالب طرح کاملا تصادفی روی دو رقم حساس (<span dir="LTR">Falat Y</span>) و متحمل (<span dir="LTR">Gina VF</span>) گوجه فرنگی با چهار سطح جمعیتی0 (شاهد)، 500، 1000 و 2000 عدد لارو سن دوم نماتد در چهار زمان مختلف نمونه‌برداری (20، 40، 60 و 80 روز پس از تلقیح) به مرحله اجرا درآمد. پس از انجام نمونه‌برداری و خالص سازی، گونه و نژاد نماتد تعیین شد. مایه تلقیح لازم از طریق تکثیر جمعیت خالص نماتد روی رقم روتگرز به دست آمد. سطوح جمعیتی نماتد در مرحله چهار برگی تلقیح و اندازه‌گیری صفات در زمان‌های ذکرشده انجام گرفت. نتایج نشان داد که با افزایش سطوح جمعیتی نماتد، تعداد گال، کیسه تخم و لارو سن دوم در هر دو رقم افزایش نشان داد و این افزایش در رقم حساس به مراتب بیشتر از رقم متحمل بود. ولی میزان فاکتور تولیدمثل از روند کاهشی برخوردار بود. تنش ناشی از نماتد، روی صفات مورفولوژیکی و شاخص&shy;های رشدی گیاه نیز تاثیرگذار بود. به گونه‌ای که با افزایش سطوح جمعیتی نماتد، صفات رشدی گیاه از قبیل کلروفیل، محتوای آب نسبی برگ، قطر ساقه، سطح برگ، ارتفاع بوته، وزن تر و خشک شاخساره، نسبت طول ریشه به حجم، نسبت سطح برگ به سطح ریشه، چگالی ریشه و وزن خشک ریشه به حجم خاک کاهش یافت، اما میزان وزن تر و خشک ریشه، سطح ریشه، وزن تر ریشه به حجم خاک، قطر ریشه، حجم ریشه و چگالی سطح ریشه افزایش نشان داد.</p> <p>Root-knot nematodes cause physiological and anatomical disorders in plants. The present study contains the results of an investigation of the effect of <em>Meloidogyne incognita</em> race2 on the growth of roots and aerial organs of tomato under greenhouse conditions. The experiment in a completely randomized design split split plot on two susceptible (Falat Y) and tolerante (Gina VF) tomatoes variety with four nematode population levels, 0 (control), 500, 1000 and 2000 second stage juveniles in four termination times (20, 40, 60 and 80 days after inoculation) and four replications was carried out. The species and race of nematode were determined after sampling and purification. Inoculum densities were obtained by reproduction of pure population on tomato Rutgers&nbsp;cultivar. Nematode population levels were inoculated at four-leaf stage and characteristics were measured at mentioned time. The results showed that increasing nematode populations levels, increased the number of galls, egg sacs and second stage juvenile in both cultivars, which changing were far more in the susceptible variety. But the reproduction factor decreased. Stress of nematodes affected plant morphological traits and growth indices. In high population levels, plant growth characters such as chlorophyll, leaf relative water content, stem diameter, leaf area, plant height, stem dry and fresh weight, root length/root volume, leaf area/ root level, root density and root dry weight/soil volume were decreased. But root fresh and dry weight, root area, root fresh weight/soil volume, root diameter, root volume and root area density were increased.</p> پارامترهای فیزیولوژیکی, رشد, گوجه فرنگی, نماتد ریشه گرهی growth, Lycopersicon esculentum, physiological parameters, root knot nematode 73 92 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-538-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Ghasemzadeh امیر قاسم زاده ghasemzadeh1367@gmail.com No University of Guilan دانشگاه گیلان Salar Jamali سالار جمالی jamali@guilan.ac.ir Yes University of Guilan دانشگاه گیلان Masoud Esfahani مسعود اصفهانی esfahani@guilan.ac.ir No University of Guilan دانشگاه گیلان Hassan Pedramfar حسن پدارم فر perdamfar_39@yahoo.com No University of Guilan دانشگاه گیلان