fa اثر ریزوسفر بر سرعت آزاد شدن روی در برخی از خاک‌های آهکی استان چهارمحال و بختیاری پژوهشي Research <p>ریزوسفر ناحیه‌ای کوچک با خصوصیات شیمیایی و بیولوژیک متفاوت از توده خاک است. در این تحقیق، سرعت آزاد شدن روی در خاک‌های ریزوسفر گندم (بک‌کراس روشن) و توده 10 خاک آهکی با استفاده از ریزوباکس در شرایط گلخانه بررسی شد. نمونه‌های خاک ریزوسفری و توده به روش عصاره‌گیری متوالی و با استفاده از DTPA-TEA در دمای 1&plusmn; 25 درجه سلسیوس به‌مدت 1 تا 504 ساعت عصاره‌گیری شدند. همچنین، روی قابل استفاده با عصاره‌گیرهای شیمیایی (AB-DTPA، DTPA-TEA و مهلیچ 3) برآورد شد. نتایج نشان داد که مقدار روی قابل استفاده، مقدار روی تجمعی آزاد شده و سرعت آزادشدن روی در خاک‌های ریزوسفری به‌صورت معنی‌داری (05/0p<) بیشتر از خاک‌های توده بود. معادله تابع توانی بهترین مدل توصیف کننده آزاد شدن روی در خاک‌های ریزوسفری و توده بود. همچنین، معادلات انتشار پارابولیک، مرتبه اول و الوویچ ساده نیز توانایی توصیف سرعت آزاد شدن روی را داشتند. ضرایب همبستگی به‌دست آمده بین شاخص‌های عملکرد، غلظت و جذب روی در گندم با سرعت آزاد شدن روی نشان ‌داد که تعداد ضرایب همبستگی معنی‌دار در خاک‌‌های ریزوسفری نسبت به خاک‌های توده بیشتر بود.</p> <p>Rhizosphere is a small zone with different biological and chemical properties from bulk soil. In this research, kinetics of zinc (Zn) release was compared in wheat (Rowshan Back Cross) rhizosphere and bulk soil in 10 calcareous soils by using rhizobox at greenhouse conditions. The rhizosphere and bulk soil samples were extracted with DTPA-TEA for 1 to 504 h at 25&plusmn;1 0C. In addition, available Zn was evaluated by chemical extractions (DTPA-TEA, AB-DTPA and Mehlich 3). Results showed that the amount of available Zn, cumulative released Zn and rate of Zn release in the rhizosphere soils were significantly (p<0.05) higher than the bulk soils. Power equation was the best descriptive of Zn release in rhizosphere and bulk soils. In addition, parabolic diffusion, first order and simple Elovich equations could be used to describe kinetics of Zn release. The obtained correlation coefficients between wheat responses and characteristics of Zn release showed that higher significant correlations in the rhizosphere soils were found as compared to the bulk soils.</p> خاک توده, خاک ریزوسفر, سینتیک آزاد شدن Bulk soil, Rhizosphere soil, Kinetics of release. 1 14 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-51&slc_lang=fa&sid=1 H.R. Motaghian حمیدرضا متقیان hrm_61@yahoo.com Yes Assistant Prof. and Prof. of Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran, respectivly. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد A.R. Hosseinpur علیرضا حسین‌پور No Assistant Prof. and Prof. of Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran, respectivly. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد