fa برنامه‌ریزی آبیاری گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای با استفاده از تشت تبخیر کلاس A پژوهشي Research ایران یکی از کشورهای مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان است و همواره با معضل کمبود آب مواجه می‌باشد. استفاده از کشت‌های گلخانه‌ای راهکاری مؤثر برای کاهش مصرف آب و افزایش تولید محصولات کشاورزی است. اعمال مدیریت صحیح آبیاری در گلخانه باعث استفاده بهینه از منابع آب، خاک و کود را در تولید محصولاتی با کمیت و کیفیت خوب امکان‌پذیر می‌سازد. به‌این منظور، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار طی سال‌های 1389 و 1390 در گلخانه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان اجرا شد که دور آبیاری در سه سطح به‌عنوان کرت اصلی (یک، دو و سه روز یکبار) و مقدار آبیاری در سه سطح به‌عنوان کرت‌های فرعی (ETc 75%، ETc 100% و ETc 125%) بود. نتایج نشان داد که اثر سطح آبیاری بر عملکرد، تعداد میوه در بوته و وزن متوسط یک گوجه‌فرنگی معنی‌دار بوده و بر کارآیی مصرف آب معنی‌دار نبود. بیشترین عملکرد (77/6 کیلوگرم بر متر مربع) و کمترین عملکرد (52/4 کیلوگرم بر متر مربع) به ترتیب مربوط به تیمارهای 125 و 75 درصد تبخیر از تشت کلاس A و مقدار آب مصرفی در تیمارهای مذکور به‌ترتیب حدود 3/0 و 19/0 متر مکعب برای هر متر مربع بود. کارآیی مصرف آب در تیمارهای آزمایش بین 25 تا 28 کیلوگرم به‌ازای هر متر مکعب آب بود. عدم تأثیر سطوح مختلف آب بر کارآیی مصرف آب، با توجه به‌ این ‌که تأثیر سطوح مختلف آب بر عملکرد معنی‌دار بوده، ممکن است در اثر کم‌آبیاری گیاه بوده باشد. همچنین، نتایج نشان داد که بین تیمارهای دور آبیاری از لحاظ صفات فوق تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. آنالیز خاک گلدان‌ها در پایان آزمایش نشان داد که شوری در سطح گلدان‌ها نسبت به عمق آن‌ها بیشتر است که به خاطر تبخیر از سطح و در نتیجه تجمع املاح در این منطقه می‌باشد. شوری در دور آبیاری یک روز (F1)، با این ‌که گلدان‌ها هر روز آبیاری شده بودند، بسیار زیاد بود و به dS/m 8 رسید که نشان می‌دهد آبیاری هر روزه و با حجم کم نتوانسته املاح را شسته و به عمق خاک انتقال دهد. براساس نتایج به‌دست آمده و با در نظر گرفتن مسئله کمبود آب، سهولت کار و صرفه‌جویی در نیروی کارگری، تیمار آبیاری 125% تبخیر از تشت کلاس A و دور آبیاری سه روز قابل توصیه‌اند. Iran is one of the countries that is located in world's arid and semi-arid regions and is constantly subjected to water shortage. One of the effective methods for reducing water consumption and increasing production in agricultural sector is greenhouse culture. By using proper irrigation management in greenhouse, we are able to utilize water, soil and fertilizer to produce high yield and quality products. In the present study, a split-plots experiment was conducted as randomized complete blocks design with three replications, during 2010 and 2011, in Agricultural and Natural Resources Research Center, Isfahan, Iran. Irrigation frequency at 3 levels (once each 1, 2 and 3 days) was considered as the main plot and the subplots were irrigation depth at three levels (75% ETc, 100% ETc and 125% ETc). Results revealed that effect of depth of irrigation was significant on yield, number of fruits per plant and mean weight of a tomato, but the effect on water use efficiency (WUE) was not significant. The highest yield (6.77 kg/m2) and the lowest yield (4.52 kg/m2) were observed in 125% ETc and 75% ETc treatments, respectively. The amount of consumed water in these treatments was 0.3 and 0.19 m3/m2, respectively. WUE in the treatments ranged from 25 to 28 kg/m3. Lack of significant effect of various irrigation water depths on WUE, though the effect was significant on yield, indicates that the crops have been under-irrigated. It was found that the abovementioned traits were not significantly affected by applying irrigation frequency treatments. Soil analysis at the end of the experiment showed that salinity in the soil surface of the pots was more than lower depths, which is due to surface water evaporation and acculation of the salts. Salinity in F1 treatment was very high (8 dS/m), though the pots were irrigated once a day. This shows that everyday irrigation, but with low depth of irrigation, has not been able to leach salts to deeper depths. Based on the obtained results, water shortage, practical simplicity and labor saving, the 125% ETc treatment with 3-day irrigation frequency are recomanded. مدیریت آبیاری, کم‌آبیاری, کارآیی مصرف آب Irrigation management, Deficit irrigation, Water use efficiency. 15 29 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-52&slc_lang=fa&sid=1 M. Farzamnia مسعود فرزام‌نیا masoud_farzamnia@yahoo.com Yes Agric. and Nat. Resour. Res. Center, Isfahan, Iran. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان M. Miranzadeh مختار میران‌زاده No Agric. and Nat. Resour. Res. Center, Isfahan, Iran. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان M.R. Jahadakbar محمدرضا جهاد اکبر No Agric. and Nat. Resour. Res. Center, Isfahan, Iran. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان