fa اثر سطوح مختلف ورمی‌کمپوست و طول مدت روشنایی در تولید گلخانه‌ای گیاه دارویی استویا (Stevia rebaudiana Bertoni) پژوهشي Research برگ استویا (Stevia rebaudiana Bertoni) شیرین‌کننده‌ای قوی، طبیعی و بی‌کالری است که در صنایع غذایی و نوشیدنی به‌جای شکر کاربرد دارد. در روزهای کوتاه‌تر از 13 ساعت، استویا به گل رفته و ماده شیرین برگ‌هایش کاهش می‌یابد و در دما‌های کم، گیاه خزان می‌کند. برگ‌های شیرین استویا را می‌توان با تنظیم طول مدت روشنایی و دما در تمام طول سال در گلخانه تولید نمود. این پژوهش به‌صورت آزمایشی فاکتوریل، با 2 فاکتور در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. تیمارها شامل 3 دوره روشنایی (روزهای طبیعی کوتاه زمستان، شب‌شکنی با یک و نیم ساعت روشنایی در نیمه شب و روز بلند) و 3 سطح ورمی‌کمپوست (صفر ، 10 و 20 درصد حجمی) به عنوان بستر کشت بودند. بر اساس نتایج به‏دست آمده، گل‌دهی فقط در گیاهان شاهد نگهداری شده در روزهای کوتاه طبیعی زمستان، مشاهده شد. بیشترین میزان عملکرد برگ در تیمار ورمی‌کمپوست 20% به همراه تیمار شب‌شکنی اندازه‌گیری شد. در همین تیمار، بیشترین میزان کلروفیل a، کلروفیل کل و کاروتنوئید حاصل شد. در حالی ‌که در این تیمار، میزان کلروفیل b کاهش یافت. بنابراین، در این آزمایش، با افزایش طول روز یا شب‌شکنی، گیاهان استویا در فاز رویشی نگه‌داشته شدند و افزودن ورمی‌کمپوست در سطح 20% به محیط کشت، رشد بهتر گیاهان و افزایش عملکرد برگ را سبب شد. Stevia )Stevia rebaudiana Bertoni) leaves are strong natural sweeteners, with no calories, which can be used as a substitute for sugar in food and beverage industries. When the day length is less than 13 hours, stevia goes to flowering stage and the content of sweetening substances decreases. In low temperatures, this plant goes to dormancy phase. It would be possible to produce stevia leaves all year round in the greenhouse by adjusting the photoperiod and temperature. This study was conducted as a factorial experiment, based on completely randomized design with two factors. Treatments were 3 photoperiods (short winter days, interrupting nights for 1.5 hours at midnight, and long days) and 3 levels of vermicompost (0, 10 and 20% v/v) as substrate. According to the results, flowering was observed only in the control plants kept in winter short days. The highest leaf yield was produced in 20% vermicompost treatment with interrupting nights. In the same treatment, the amount of chlorophyll a, total chlorophyll and carotenoid content was increased, while chlorophyll b content was decreased. Therefore, in this experiment, by increasing the day length or interrupting the nights, stevia plants were kept in the growing phase, and adding vermicompost at 20% level to the growth medium improved plant growth and increased the leaf yield. طول روز, عملکرد برگ, شیرین‌کننده طبیعی, کود بیولوژیک Day length, Leaf yield, Natural sweetener, Biologic fertilizer. 31 39 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-53&slc_lang=fa&sid=1 S.M. Yosefi Shiadeh سیده محبوبه یوسفی شیاده No Dept. of Hort., Sari Agric. Sci. and Nat. Resour. Univ., Sari, Iran گروه باغبانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری V. Chalavi ویدا چالوی v.chalavi@sanru.ac.ir Yes Dept. of Hort., Sari Agric. Sci. and Nat. Resour. Univ., Sari, Iran گروه باغبانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری S. Zangi ستاره زنگی No Avalin Sabz-Avaran Khazar Co., Mahmoud Abad, Iran شرکت اولین سبزآوران خزر، محمودآباد