fa پاسخ کارایی نیتروژن، فسفر و روی شنبلیله به ترکیب کودهای شیمیایی و بیولوژیک در کشت گلخانه‎ای پژوهشي Research به‌منظور بررسی تأثیر ترکیب کودهای بیولوژیک و شیمیایی بر ماده خشک، جذب و کارایی مصرف نیتروژن، فسفر و روی گیاه شنبلیله، آزمایشی در گلخانه پژوهشی دانشگاه شهرکرد در قالب طرح پایه بلوک‎های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. هشت تیمار آزمایشی شامل شاهد (عدم مصرف کود)، اوره، اوره+ سولفات روی، اوره+ ازتوباکتر، اوره+ میکوریزا، اوره+ سولفات روی+ ازتوباکتر، اوره+ سولفات روی+ میکوریزا و اوره+ سولفات روی+ میکوریزا+ ازتوباکتر مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین تیمارهای مختلف کودی از نظر جذب و کارایی مصرف نیتروژن، فسفر و روی، اختلاف معنی‌داری وجود داشت (05/0 P≤). بیشترین کارایی زراعی نیتروژن، فسفر و روی (به ترتیب با میانگین 60، 96 و 198 گرم بر گرم) در تیمار اوره+ سولفات روی+ ازتوباکتر حاصل شد. تیمار اوره+ میکوریزا دارای بیشترین کارایی جذب فسفر (7/18 درصد) بود و اختلاف آن با سایر تیمارها، بجز تیمار اوره+ سولفات روی، معنی‌دار بود (05/0 P≤). بیشرین کارایی فیزیولوژیک روی در تیمار اوره+ سولفات روی به‎دست آمد که اختلاف معنی‌داری با تیمارهای اوره+ سولفات روی+ ازتوباکتر و کاربرد توأم دو منبع بیولوژیک نداشت. بیشترین ماده خشک (292 گرم در متر مربع) نیز در تیمار اوره+ سولفات روی+ ازتوباکتر به‎دست آمد. به‌طور کلی، استفاده از کودهای بیولوژیک، به‎ویژه ازتوباکتر، همراه با کود اوره و سولفات روی نه تنها در افزایش ماده خشک ﻣﺅثر است، بلکه با افزایش کارایی کودهای شیمیایی می‎تواند بهره‎وری کشت گلخانه‌ای شنبلیله را افزایش دهد. In order to investigate the effect of combination of chemical and biological fertilizers on dry matter, uptake and efficiency of nitrogen (N), phosphorus (P) and zinc (Zn) by fenugreek (Trigonella foenum- graecum), an experiment was conducted as randomized complete blocks design with three replications in the Research Greenhouse of Shahrekord University. Eight fertilizer treatments consisted of control (no fertilizer), urea fertilizer (UF), UF+ zinc sulfate (ZS), UF+ Azotobacter (Az), UF+ mycorrhiza (My), UF+ ZS+ Az, UF+ ZS+ My and UF+ ZS+ Az+ My. Results indicated that there was significant difference (P≤ 0.05) among different fertilizer treatments for agronomic efficiency of N, P and Zn. The highest agronomic efficiency of N, P and Zn (60, 96 and 198 g/g, respectively) was achieved in UF+ZS+Az treatment. The highest P-uptake efficiency (18.7 %) was observed in UF+My treatment and it had significant (P≤ 0.05) difference with other treatments, except UF+ZS treatment. The highest Zn physiologic efficiency was obtained in UF+ZS, which had no significant difference with UF+ ZS+ Az and UF+ ZS+ Az+ My. Maximum dry matter (292 g/m2) was produced in UF+ ZS+ Az treatment. In general, application of biofertilizers, especially Azotobacter, integrated with urea and zinc sulfate not only is effective in increasing dry matter, but also can increase productivity of fenugreek by increasing chemical fertilizers’ efficiency in greenhouse culture. ازتوباکتر, کارایی کود, سولفات روی, میکوریزا Azotobacter, Fertilizer efficiency, Zinc sulfate, Mycorrhiza 99 110 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-59&slc_lang=fa&sid=1 منیر نظری nazarimonir@yahoo.com Yes Dept. Agronomy, College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد سیف‌اله فلاح No Dept. Agronomy, College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد