fa تأثیر سوپرجاذب A200، بنتونیت و تنش خشکی بر صفات فیزیولوژیک و ویتامین ث کاهو در شرایط کشت گلخانه‌ای پژوهشي Research تنش آب بحران جهانی است که تهدیدی جدی برای کشاورزی محسوب می‌شود. پلیمر‌های سوپرجاذب با بهبود شرایط فیزیکی خاک، مانع از تنش‌های رطوبتی در مناطق خشک و نیمه‌خشک می‌گردند. به منظور بررسی تأثیر دو نوع سوپرجاذب طبیعی (بنتونیت) و مصنوعی (A200) بر رشد کاهو، آزمایشی گلخانه‌ای به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد و مقادیر دو نوع سوپرجاذب، هر یک در سه سطح (صفر، 15/0 و 3/0 درصد وزنی) و دو رژیم آبیاری (60 و 100 درصد ظرفیت زراعی)، مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج نشان داد که در تیمار 100% ظرفیت زراعی، مقدار محتوای نسبی آب برگ، شاخص کلروفیل و هدایت روزنه‌ای نسبت به تیمار 60% بیشتر بود. مقدار نشت الکترولیت، ویتامین ث، مواد جامد محلول و کلروفیل b در سطح 60% ظرفیت زراعی بیشتر بود. کاربرد 3/0 درصد وزنی بنتونیت به‌ترتیب سبب کاهش حدود 74، 19 و 31 درصدی نشت الکترولیت، ویتامین ث و مواد جامد محلول و افزایش 3، 2، 22 و 8 درصدی محتوای نسبی آب، شاخص کلروفیل، هدایت روزنه‌ای و کلروفیل کل نسبت به شاهد شد. در حالی ‌که کاربرد 3/0 درصد وزنی سوپرجاذب A200 به‌ترتیب کاهش 28، 18 و 37 درصدی نشت الکترولیت، ویتامین ث و مواد جامد محلول و افزایش 6، 32، 25 و 42 درصدی محتوای نسبی آب، شاخص کلروفیل، هدایت روزنه‌ای و کلروفیل کل نسبت به تیمار شاهد شد. این نتایج حاکی از آن است که توان بنتونیت در کاهش اثرهای منفی ناشی از تنش خشکی تا حدودی به‌اندازه سوپرجاذب‌ مصنوعی می‌باشد. Water stress is a global crisis and is considered a serious threat for agriculture. Superabsorbent polymers, through improving soil physical conditions, prevent moisture stress in arid and semi-arid areas. To evaluate the effects of a natural superabsorbent (bentonite) and a synthetic superabsorbent (A200) on growth of lettuce, a factorial experiment in a completely randomized design with four replications was conducted. The amount of each superabsorbent at 3 levels (0, 0.15 and 0.3% w/w) and 2 levels of water stress (60 and 100% of field capacity) were tested. The results showed that in 100% of field capacity treatment, leaf relative water content, chlorophyll index and stomatal conductance were more than 60% of field capacity treatment. Electrolyte leakage, vitamin C, total soluble solids and chlorophyll b were higher in 60% of field capacity treatment. Application of 0.3% bentonite decreased electrolyte leakage, vitamin C and soluble solids by 74, 19 and 31 percent, respectively, and increased relative water content, chlorophyll index, stomatal conductance and total chlorophyll content by 3, 2, 22 and 8 percent, respectively, relative to the control. While, application of 0.3% of superabsorbent A200 decreased electrolyte leakage, vitamin C and soluble solids by 28, 18 and 37 percent, respectively, and increased relative water content, chlorophyll index, stomatal conductance and total chlorophyll content by 6, 32, 25 and 42 percent, respectively, as compared to the control treatment. These results indicated that bentonite can reduce the negative impacts of drought stress as much as artificial superabsorbent. خصوصیات فیزیولوژیک, سوپرجاذب مصنوعی, سوپرجاذب طبیعی, تنش کم‌آبی Physiological traits, Synthetic superabsorbent, Natural superabsorbent, Water-deficit stress. 157 168 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-64&slc_lang=fa&sid=1 اکرم ولی زاده قلعه بیگ valizadeh8248@gmail.com Yes . of Horticultural Sci., College of Agric., Ferdowsi Univ of Mashhad, Mashhad, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد سید حسین نعمتی No . of Horticultural Sci., College of Agric., Ferdowsi Univ of Mashhad, Mashhad, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد علی تهرانی‌فر No . of Horticultural Sci., College of Agric., Ferdowsi Univ of Mashhad, Mashhad, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد حجت امامی No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Ferdowsi Univ. of Mashhad, Mashhad, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد