fa اثر محلول‌پاشی سطوح و منابع مختلف آهن بر رشد و غلظت برخی عناصر غذایی در گیاه سورگوم كاربردي Applicable یکی از روش‌های سریع پاسخ گیاهان به افزودن کود، محلول‏پاشی است که منجر به صرفه‌جویی در مصرف کود نیز می‌شود. محلول‏پاشی عناصر کم‌مصرف یک روش مفید است، به ویژه در مواقعی که ریشه توانایی لازم برای جذب عناصر غذایی ضروری مورد نیاز گیاه از خاک را ندارد. میزان آهن قابل استفاده در خاک‌های آهکی با پ- هاش بالا برای گیاهان حساس به کمبود آهن، از جمله سورگوم، کم است. به منظور مقایسه اثر محلول‏پاشی منابع مختلف آهن بر ویژگی‌های رشدی، غلظت و جذب عناصر غذایی در گیاه سورگوم، آزمایشی در شرایط گلخانه در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار طراحی و اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح آهن (صفر، 90 و 180 میلی‏گرم آهن در لیتر) از سه منبع آهن (نانوکلات آهن، سکوسترین آهن 138 و سولفات آهن) بود. نتایج نشان داد که با افزایش سطح آهن از هر سه منبع کودی، وزن خشک اندام هوایی و ریشه، ارتفاع و میزان کلروفیل، غلظت و جذب آهن در اندام هوایی در مقایسه با تیمار شاهد افزایش یافت. با کاربرد محلول‏پاشی آهن، غلظت فسفر و منگنز در اندام هوایی سورگوم کاهش یافت؛ ولی بر غلظت فسفر، منگنز و آهن ریشه تأثیر معنی‏داری نداشت. اثر سطوح آهن مصرفی بر غلظت روی و مس اندام هوایی و ریشه سورگوم معنی‌دار نبود. بر اساس نتایج این پژوهش، کاربرد محلول‏پاشی سولفات آهن در مقایسه با سکوسترین آهن و نانوکلات آهن سبب افزایش رشد و بهبود برخی خصوصیات گیاه سورگوم در شرایط گلخانه می‌گردد که این نتیجه از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه می-باشد. One of the fast responding methods of plants to fertilizer application is foliar application, which saves fertilizer consumption too. Foliar application of micronutrients is a useful method, especially when roots are unable to absorb necessary elements from soil. The amount of available iron (Fe) in calcareous soils, with high pH, is low for sensitive plants, such as sorghum, to Fe deficiency. To compare the effect of foliar application of different Fe sources on growth traits, concentration and uptake of nutrients in sorghum, a greenhouse experiment was conducted as a completely randomized design with three replications. Treatments consisted of three levels of Fe (0, 90 and 180 mg Fe/L) from three sources of Fe (Fe nano-chelate, Fe-EDDHA and FeSO4.7H2O). Results showed that application of all three sources of Fe increased shoot and root dry matter yield, plant height, leaf chlorophyll content, shoot Fe concentration and uptake as compared to control treatment. Foliar application of Fe reduced concentrations of P and Mn in shoot, but had no significant effect on root P, Mn and Fe concentrations. Concentration of Zn and Cu in shoot and root of sorghum was not affected by level of Fe application. Based on the results of this experiment, foliar application of FeSO4.7H2O compared to Fe-EDDHA and Fe nano-chelate can increase growth and improve some characteristics of sorghum plants under greenhouse conditions. This result is economically affordable as well. آهن, نانوکلات آهن, کمبود عناصر ریزمغذی FeSO4.7H2O, Iron nano-chelate, Deficiency of micronutrients. 163 174 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-78&slc_lang=fa&sid=1 L. Jokar لاله جوکار Lalehjokar82@gmail.com Yes . Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز A. Ronaghi عبدالمجید رونقی No . Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز