1- دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشکده کشاورزی، گروه مهندسی آب
2- دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشکده کشاورزی، گروه مهندسی آب ، gheysari@cc.iut.ac.ir
چکیده: (70 مشاهده)
پیشینه پژوهش و هدف: با توجه به کاهش منابع آب در نواحی مرکزی ایران، بهویژه استان اصفهان، بررسی پتانسیل تولید و بهرهوری آب ذرت علوفهای، بهعنوان محصولی با نیاز آبی نسبتاً بالا اما دارای اهمیت استراتژیک ضرورت دارد. این پژوهش با هدف تعیین بازه تاریخ کشت بهینه ذرت و ارزیابی پتانسیل عملکرد و بهرهوری آب، در نقاط مختلف استان اصفهان انجام شد.
روشها: ابتدا کشت ذرت در ۱۸ تاریخ کشت با استفاده از دادههای اقلیمی ۱۳ ساله و مدل CERES‑Maize، برای ۲۰ هیبرید واسنجیشده در کلاسهای بافت خاک شاخص استان شبیهسازی شد. پس از تعیین تاریخ کشت بهینه در ۹ ایستگاه منتخب، پتانسیل تولید و بهرهوری آب دو هیبرید رایج و واسنجیشده SC606 و SC704 با استفاده از اطلاعات دقیق خاکرخ تعیین شد.
نتایج: بررسی اثر آبوهوا نشان داد ایستگاههای شرقی عملکرد پتانسیل کمتر از میانگین استان دارند. بررسی اثر آبوهوا و بافت خاک نشان داد بیشترین عملکرد در داران (۲/۲۶ تن در هکتار) برای هیبرید SC606 و کمترین عملکرد در زرینشهر (۲/۱۷ تن در هکتار) برای هیبرید SC704 بهدست آمد. همچنین بهرهوری آب زیستتوده خشک بین 75/3 تا 55/5 کیلوگرم بر متر مکعب متغیر بود.
نتیجهگیری کلی: مناطق غربی استان بهدلیل مرتفع بودن، تشعشع بیشتر و دمای مناسب، بیشترین تولید ذرت علوفهای و بهرهوری آب را داشتند. در حالیکه کاهش کیفیت آب و خاک در مناطق مرکزی و شرقی موجب کاهش قابلتوجه عملکرد و بهرهوری آب ذرت شد. ازاینرو مناطق غربی بهدلیل شرایط اقلیمی مناسب و نبود محدودیت شوری خاک، بهعنوان نواحی مستعد تولید ذرت علوفهای شناسایی شدند. همچنین نتایج شبیهسازی نشان داد تاریخ کشت تأثیر قابلتوجهی بر عملکرد و بهرهوری آب ذرت علوفهای دارد؛ بهطوریکه در مناطق مستعد استان، کشت از اواخر اردیبهشت تا اواخر تیر (متناسب با هیبرید)، علاوه بر افزایش عملکرد و بهرهوری آب، میتواند احتمال مواجهه با سرمای انتهای فصل رشد را نیز کاهش دهد.