1- گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ، shafagh@tabrizu.ac.ir
2- گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
3- گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
4- گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
چکیده: (264 مشاهده)
پیشینه پژوهش و هدف: باتوجه به نقش فزاینده کشت مخلوط در ارتقای پایداری سیستمهای زراعی و همچنین توانایی آن در مهار رشد علفهای هرز، این پژوهش بهمنظور ارزیابی آثار کشت مخلوط بر کنترل علفهای هرز و تأثیر آن بر صفات زراعی و عملکرد کلزا در سامانه کشت مخلوط کلزا و گلرنگ اجرا شد.
روشها: آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 10 تیمار و 3 تکرار در سال زراعی 1401-1400 در مزرعهای در شهرستان مراغه اجرا شد. فاکتور اول شامل کنترل علفهای هرز در دو سطح کنترل علفهای هرز و بدون کنترل علفهای هرز و فاکتور دوم شامل پنج نسبت مختلف کشت شامل کشت خالص کلزا، تراکم مطلوب گلرنگ (60 بذر در مترمربع) + 50 درصد تراکم مطلوب کلزا (40 بذر در مترمربع)، تراکم مطلوب گلرنگ (60 بذر در مترمربع) + 75 درصد تراکم مطلوب کلزا (60 بذر در مترمربع)، کشت مخلوط جایگزینی – 1:1 یک ردیف کلزا و یک ردیف گلرنگ، و کشت مخلوط جایگزینی – 2:1 دو ردیف کلزا و یک ردیف گلرنگ درنظر گرفته شد.
نتایج: نتایج نشان داد که در گیاه کلزا، بیشترین عملکرد زیستتوده (برابر 7990 کیلوگرم در هکتار) در کشت خالص کلزا و عملکرد دانه در کشت خالص کلزا با کنترل علفهای هرز مشاهده شد. کلیه تیمارهای کشت مخلوط بجز تیمار کشت تراکم مطلوب گلرنگ + 50 درصد تراکم مطلوب کلزا، نسبت برابری زمین بیشتری نسبت به کشت خالص داشتند. بیشترین میزان نسبت برابری زمین (برابر 1/71) به تیمار کشت مخلوط جایگزینی 1:1 (یک ردیف کلزا:یک ردیف گلرنگ) با کنترل علفهای هرز تعلق داشت. همچنین، بیشترین مجموع ارزش نسبی (برابر 2/33) در تیمار کشت مخلوط جایگزینی 1:1 با کنترل علفهای هرز مشاهده شد.
نتیجهگیری کلی: نتایج این پژوهش نشان داد که الگوهای کشت مخلوط نه تنها میتوانند عملکرد کلزا را افزایش دهند، بلکه به بهبود مدیریت علفهای هرز و استفاده بهینه از منابع محیطی کمک میکنند.