1- گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران ، saadati.nas@gmail.com
2- گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
2- گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده: (14 مشاهده)
پیشینه پژوهش و هدف: ترشحات ریشه گیاهان آثار گوناگونی بر پایداری ساختمان و آبگریزی خاک اطراف خود دارند. در مورد اثر گیاهان مرتعی بر کیفیت فیزیکی خاک، پژوهشهای کمی در دسترس است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی پایداری ساختمان و آبگریزی خاک در ناحیه ریشه برخی گیاهان مرتعی در قالب یک آزمایش گلخانهای انجام شد.
روشها: پنجههای گونههای مرتعی F. arundinacea (ژنوتیپهای 75B و 75C)، B. tomentellus و B. inermis در ستونهای یک خاک لوم رسی شنی با سه تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی کاشته شد. پس از شش ماه، نمونههای خاک دستنخورده از ناحیه ریشه در ستونهای دارای گیاه و از توده خاک در ستونهای بدون گیاه (شاهد) برداشت شد. از روش جذبپذیری ذاتی برای تعیین آبگریزی خاک استفاده شد. همچنین پایداری ساختمان خاک با روشهای منحنی مشخصه رطوبتی پرانرژی (HEMC) و تک-الک تر اندازه گیری شد.
نتایج: حضور ریشه گیاهان مرتعی سبب افزایش جذبپذیری اتانول (SE) و کاهش جذبپذیری آب (SW) ریزوسفر شد. میانگین شاخص آبگریزی (R) در ریزوسفر حدود دو برابر بیشتر از خاک شاهد بود. بیشترین مقادیر R در ناحیه ریشه گیاه B. inermis و به دنبال آن فسکیوی بلند ژنوتیپ 75C و B. tomentellus و فسکیوی بلند ژنوتیپ 75B مشاهده شد و کمترین آنها در خاک بدون گیاه اندازهگیری شد. شاخصهای HEMC در ریزوسفر بیشتر از خاک شاهد بود. حضور ریشه گیاه سبب افزایش چشمگیر درصد خاکدانههای پایدار در آب (WSA) نسبت به خاک شاهد شد. ناحیه ریشه گیاه B. inermis بیشترین مقدار WSA را داشت اما تفاوت معنیداری با فسکیوی بلند مشاهده نشد. همبستگی مثبت و معنیدار بین شاخصهای HEMC و WSA با R بیانگر ارتباط خطی قوی بین آبگریزی زیر-بحرانی و پایداری ساختمان خاک است.
نتیجهگیری کلی: یافتههای پژوهش بیانگر اثر مفید ریشه گیاهان مرتعی بر کیفیت فیزیکی و پایداری ساختمان خاک بود. ایجاد آبگریزی خفیف (زیر-بحرانی) در خاک ریزوسفر، با افزایش پایداری خاکدانهها در برابر تنشهای محیطی همراه است. بهطورکلی گیاهان B. inermis و فسکیوی بلند ژنوتیپ 75C تأثیر بیشتری بر بهبود کیفیت فیزیکی و پایداری ساختمان خاک در میان گونههای مورد بررسی داشتند.
روشها: پنجههای گونههای مرتعی F. arundinacea (ژنوتیپهای 75B و 75C)، B. tomentellus و B. inermis در ستونهای یک خاک لوم رسی شنی با سه تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی کاشته شد. پس از شش ماه، نمونههای خاک دستنخورده از ناحیه ریشه در ستونهای دارای گیاه و از توده خاک در ستونهای بدون گیاه (شاهد) برداشت شد. از روش جذبپذیری ذاتی برای تعیین آبگریزی خاک استفاده شد. همچنین پایداری ساختمان خاک با روشهای منحنی مشخصه رطوبتی پرانرژی (HEMC) و تک-الک تر اندازه گیری شد.
نتایج: حضور ریشه گیاهان مرتعی سبب افزایش جذبپذیری اتانول (SE) و کاهش جذبپذیری آب (SW) ریزوسفر شد. میانگین شاخص آبگریزی (R) در ریزوسفر حدود دو برابر بیشتر از خاک شاهد بود. بیشترین مقادیر R در ناحیه ریشه گیاه B. inermis و به دنبال آن فسکیوی بلند ژنوتیپ 75C و B. tomentellus و فسکیوی بلند ژنوتیپ 75B مشاهده شد و کمترین آنها در خاک بدون گیاه اندازهگیری شد. شاخصهای HEMC در ریزوسفر بیشتر از خاک شاهد بود. حضور ریشه گیاه سبب افزایش چشمگیر درصد خاکدانههای پایدار در آب (WSA) نسبت به خاک شاهد شد. ناحیه ریشه گیاه B. inermis بیشترین مقدار WSA را داشت اما تفاوت معنیداری با فسکیوی بلند مشاهده نشد. همبستگی مثبت و معنیدار بین شاخصهای HEMC و WSA با R بیانگر ارتباط خطی قوی بین آبگریزی زیر-بحرانی و پایداری ساختمان خاک است.
نتیجهگیری کلی: یافتههای پژوهش بیانگر اثر مفید ریشه گیاهان مرتعی بر کیفیت فیزیکی و پایداری ساختمان خاک بود. ایجاد آبگریزی خفیف (زیر-بحرانی) در خاک ریزوسفر، با افزایش پایداری خاکدانهها در برابر تنشهای محیطی همراه است. بهطورکلی گیاهان B. inermis و فسکیوی بلند ژنوتیپ 75C تأثیر بیشتری بر بهبود کیفیت فیزیکی و پایداری ساختمان خاک در میان گونههای مورد بررسی داشتند.
واژههای کلیدی: ریزوسفر، جذبپذیری خاک، شاخص آبگریزی، منحنی مشخصه رطوبتی پر انرژی، نسبت پایداری خاک، درصد خاکدانههای پایدار در آب.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
اثر ریشه گیاهان بر ویژگیها و فرایندهای بیوفیزیکی و بیوشیمیایی خاک
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Journal of Soil and Plant Interactions by http://jspi.iut.ac.ir is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
استفاده از مطالب ارایه شده در این پایگاه با ذکر منبع آزاد می باشد.
