نشریه علمی پژوهشی روابط خاک و گیاه

میکروپلاستیک‌ها آلاینده‌های پایدار و نوظهوری هستند که از راه بقایای خاک‌پوش‌ها و پوشش‌های پلاستیکی، لجن فاضلاب، کمپوست، پساب، رسوب جوی و خردشدن پسماندهای کشاورزی وارد خاک می‌شوند. این ذرات با تغییر ساختمان خاک، شبکه منافذ، حرکت آب و هوا و پایداری خاکدانه‌ها می‌توانند کیفیت خاک‌های زراعی را کاهش دهند. این پژوهش با هدف بررسی منابع ورود، سرنوشت و اثر میکروپلاستیک‌ها بر چگالی ظاهری، تخلخل، هدایت هیدرولیکی اشباع، نگهداشت آب، ترشوندگی، پایداری خاکدانه‌ها و فرسایش‌پذیری خاک انجام شد. در این مقاله مروری، نتایج پژوهش‌های آزمایشگاهی، میدانی، مقالات مروری و فراتحلیل‌های مرتبط گردآوری شد. منابع از پایگاه‌های Scopus و Web of Science و Google Scholar و ScienceDirect و SID و Magiran و Civilica انتخاب شدند. اطلاعات پژوهش‌ها بر اساس نوع پلیمر، شکل و اندازه ذرات، غلظت، بافت خاک، مدت آزمایش و شرایط رطوبتی استخراج، مقایسه و تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد حدود ۷۲ درصد ذرات پلاستیکی در اجزای خاکدانه‌ای قرار می‌گیرند و ۲۸ درصد به‌صورت پراکنده باقی می‌مانند. میکروپلاستیک‌ها به‌طور میانگین چگالی ظاهری خاک را حدود 5/7 تا ۶ درصد کاهش دادند. هدایت هیدرولیکی اشباع، بسته به نوع خاک و ویژگی ذرات، از حدود ۷۰ درصد کاهش تا ۴۰ درصد افزایش متغیر بود. پلی‌پروپیلن در برخی خاک‌ها هدایت هیدرولیکی اشباع را 69/79 تا 95/79 درصد کاهش داد، درحالی‌که الیاف پلی‌استر در یک خاک، چگالی ظاهری را ۹ درصد کاهش داده و تخلخل تهویه‌ای را ۳۴ درصد افزایش داد. همچنین، تفاوت پاسخ خاک‌ها نشان داد که تعمیم نتایج آزمایشگاهی به شرایط مزرعه باید با احتیاط انجام شود و پژوهش‌های بلندمدت و استاندارد برای ارزیابی خطرهای محیطی آینده ضروری است. اثر میکروپلاستیک‌ها بر ویژگی‌های فیزیکی خاک یکنواخت نیست و به نوع پلیمر، شکل، اندازه، غلظت، بافت خاک و شرایط رطوبتی بستگی دارد. بنابراین، پیشگیری از ورود میکروپلاستیک‌ها، کاهش مصرف پلاستیک‌های کشاورزی و مدیریت مناسب پسماندها، مؤثرترین راهکارهای حفاظت از کیفیت خاک‌های زراعی هستند.

واژه‌های کلیدی: پایداری خاکدانه، منحنی مشخصه رطوبتی، ترشوندگی خاک، ساختمان خاک، هدایت هیدرولیکی اشباع، نگهداشت آب.

متن کامل [PDF 1495 kb]   (9 دریافت)    

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

---

---