1- گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2- گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران ، alinezhadian.a@lu.ac.ir
3- گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
4- گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
5- سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان، خرمآباد، ایران
چکیده: (10 مشاهده)
پیشینه و هدف: کاهش کیفیت خاک چالشی مهم در مدیریت پایدار اراضی است. این پژوهش با هدف بررسی اثر نوع بیوچار، پوست گردو (Wa) و پوست انار (Po)، و دمای پیرولیز (400، 500 و 600 درجه سلسیوس) بر کیفیت خاک انجام شد. فرضیه پژوهش این بود که نوع بیوچار و دمای پیرولیز، بهصورت مستقل و متقابل، بر کیفیت خاک اثر دارند.
روشها: آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با هفت تیمار و سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان انجام شد و شاخص کیفیت نمرو (NQI) و کیفیت تجمعی (IQI) بر پایه مجموعه داده کامل (TDS) و حداقل مجموعه داده (MDS) محاسبه شدند.
نتایج: افزایش دمای پیرولیز بر بیشتر ویژگیهای خاک اثر معنیداری داشت (p<0.01). با افزایش دما، جرم مخصوص ظاهری (BD) و درصد تخریب خاکدانهها (PAD) کاهش و تخلخل، میانگین وزنی قطر خاکدانهها (MWD)، شاخص پایداری کل خاک (WSSI) و شاخص پایداری نرمال (NSI) افزایش یافتند. بیشترین MWD و WSSI در Wa600 و بیشترین تخلخل و ظرفیت زراعی در Po600 مشاهده شد. بیشترین کربن آلی (OC) در Po600 و بیشترین فسفر و پتاسیم در Wa600 بهدست آمد. همچنین کربن زیستتوده میکروبی (MBC) و کربن آلی ذرهای (POC)، فعالیت اورهآز و آلکالین فسفاتاز افزایش و ضریب متابولیکی (QCO₂) و فعالیت اسید فسفاتاز کاهش یافتند (p<0.01). بیشترین IQI-TDS (0/722) در Wa600 و بیشترین IQI-MDS (0/695) در Po400 مشاهده شد.
نتیجهگیری کلی: بیوچار، بهویژه در دمای 600 درجه سلسیوس، کیفیت خاک را بهبود داد. برتری Wa600 در IQI-TDS و Po400 در IQI-MDS، اهمیت انتخاب ماده اولیه و دمای پیرولیز را نشان داد.