1- گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2- گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران ، a_sepehri@basu.ac.ir
چکیده: (470 مشاهده)
پیشینه پژوهش و هدف: خشکی، کادمیوم و میکروپلاستیک، جذب و انتقال عناصر غذایی و رشد گیاهان را تحت تأثیر قرار میدهند. در این پژوهش اثر همزیستی قارچ Serendipita indica بر انباشت زیستتوده و انتقال عناصر غذایی کوشیا (Bassia scoparia) تحت آلودگی کادمیوم، میکروپلاستیک پلیوینیلکلراید و تنش خشکی بررسی شد.
روشها: آزمایش بهصورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در یک خاک لوم رسی شنی با تنش رطوبتی 35، 65 و 100 (شاهد) درصد گنجایش مزرعهای (FC)، کادمیوم 0 (شاهد) و 10 میلیگرم در کیلوگرم خاک و سه سطح میکروپلاستیک پلیوینیلکلراید 0، 0/1 و 1 درصد درحضور یا بدون حضور قارچ انجام شد. جرم زیستتوده، انباشت کادمیوم در ریشه و شاخساره، فاکتور انتقال و انباشت زیستی کادمیوم و عناصر غذایی ارزیابی شد.
نتایج: بیشترین همزیستی قارچ با گیاه در شرایط بدون تنش برابر 87 درصد بود. در تیمارهای کادمیوم و میکروپلاستیک در دو وضعیت 65 و 35 درصد FC، کاهش درصد همزیستی و جرم زیستتوده بهترتیب حدود 8 و 36 درصد بود. قارچ آثار مثبتی بر جذب عناصر غذایی، رشد و تنظیم یونی گیاه داشت. انباشت کادمیوم، فاکتور انتقال و تجمع زیستی در تنش ترکیبی روندی کاهشی را نشان داد، همزیستی قارچ در تیمار کادمیوم ۱۰ میلیگرم بر کیلوگرم موجب افزایش جذب کادمیوم در ریشه به میزان ۱۴ درصد نسبت به تیمار بدون قارچ شد. در حضور کادمیوم و میکروپلاستیک تحت تنش رطوبتی، غلظت عناصر روی، آهن و کلسیم کاهش ولی منیزیم در ریشه و شاخساره افزایش یافت.
نتیجهگیری کلی: نتایج نشان داد که قارچ S. indica بهخوبی با کوشیا همزیستی داشته و سبب حفظ تعادل یونی و بهبود رشد در شرایط تنش ترکیبی شد. این قارچ نه تنها به نظام زیستی پایدار کمک نموده بلکه با افزایش توان گیاه در جذب و تجمع کادمیوم در ریشه حتی در شرایط آلودگی میکروپلاستیک، گیاهپالایی گیاه را ارتقاء میبخشد.