1- دانشگاه مراغه ، sm_ka80@yahoo.com
2- دانشگاه مراغه
چکیده: (17 مشاهده)
پیشینه پژوهش و هدف: شوری خاک از طریق ایجاد تنش اسمزی و تنش اکسیداتیو رشد گیاهان دارویی مانند رزماری را مختل میکند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر کمپوست اصلاحشده با فرآیند فنتون که یک روش اکسیداسیون پیشرفته برای بهبود زیستفراهمی مواد آلی محسوب میشود، بر مکانیسمهای دفاعی موثر در مقابل تنش اکسیداتیو در رزماری انجام شد.
روشها: این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با سه سطح شوری شامل صفر (تیمار شاهد)، ۴ (شوری ملایم) و ۸ (شوری زیاد) دسیزیمنس بر متر و چهار تیمار کمپوست (بدون کمپوست، کمپوست معمولی، کمپوست مخلوط خاکاره و کمپوست فنتونی) در سه تکرار و با استفاده از گیاه رزماری انجام شد. در انتهای آزمایش شاخصهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاه و همچنین عملکرد آن در مقابل اعمال تنش شوری در تیمارها اندازهگیری شد.
نتایج: اگرچه همه انواع کمپوست عملکرد رزماری را در شرایط شور بهبود بخشیدند، اما کمپوست فنتونی در تمام سطوح شوری، بهویژه شوری زیاد (۸ دسیزیمنس بر متر)، مؤثرترین تیمار بود. این کمپوست فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدان شامل کاتالاز (۳/۷ برابر)، آسکوربات پراکسیداز (۲8/2 برابر)، گایاکول پراکسیداز (8/3 برابر) و پراکسیداز (11/4 برابر) را بهطور چشمگیری نسبت به تیمار بدون کمپوست افزایش داد و باعث افزایش تجمع پرولین به میزان 5/44 درصد شد که به افزایش 4/16 درصدی رطوبت نسبی برگ انجامید. کمپوست فنتونی همچنین غلظت پراکسید هیدروژن را ۳۱٪، نشت الکترولیت را ۳۶٪ و مالوندیآلدهید را ۳۵٪ کاهش داد. عملکرد خشک رزماری در این تیمار نسبت به شرایط بدون کمپوست 14/3 برابر و نسبت به کمپوست معمولی 75/1 برابر افزایش یافت.
نتیجه گیری کلی: این پژوهش نشان میدهد که کمپوست فنتونی با فعالسازی سیستم دفاعی آنتیاکسیدانی گیاه، میتواند رزماری را در برابر شوری مقاوم کند و گامی مؤثر در جهت کشاورزی پایدار در خاکهای شور باشد.