نشریه علمی پژوهشی روابط خاک و گیاه

پیشینه پژوهش و هدف: فعالیت‌های انسانی به ویژه معدن‌کاوی موجب افزایش غلظت عناصر با پتانسیل سمّیت در خاک می‌شوند. هدف این پژوهش تعیین میزان کروم کل، نیکل، کبالت و کروم (VI) و ارزیابی میزان آلودگی خاک و گیاه شال‌دم (Stipa barbata) و آلودگی خاک و توزیع کروم (VI) در بین خاکدانه‌های با اندازه‌های متفاوت اطراف معدن کرومیت سبزوار در شمال شرق ایران بود.
روش‌ها: تعداد 30 نمونه‌ خاک (عمق 0 تا 15 سانتی‌متر) در فواصل 350 متری اطراف معدن کرومیت تا فاصله 10 کیلومتر در جهت باد غالب (شرقی-غربی) جمع‌آوری شده و غلظت عناصر مورد بررسی در خاک و گیاه اندازه‌گیری شد. همچنین، مقدار کروم (VI) در شش کلاس اندازه خاکدانه‌ها (4 تا 2، 2 تا 1، 1 تا 0/5، 0/5 تا 0/25، 0/25 تا 0/05 و کوچک‌تر از 0/05 میلی‌متر) تعیین شد.
نتایج: میانگین غلظت کروم، نیکل و کبالت در خاک‌های اطراف معدن بیشتر از حد مجاز استاندارد جهانی بود، همچنین میانگین غلظت کروم (VI) 0/26 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود که در برخی نقاط بیشتر از حد مجاز سازمان محیط زیست ایران بود. مقایسه غلظت کروم در خاکدانه‌های مختلف نشان داد که غلظت آن در خاکدانه‌های ریز بیشتر بود و بیشترین و کمترین غلظت کروم در خاکدانه‌های با قطر کمتر از 0/05 و 4 تا 2 میلی‌متر  مشاهده شد. بر اساس شاخص‌ زمین‌انباشتگی کروم در کلاس آلودگی متوسط بود و شاخص غنی‌شدگی به صورت Cr > Ni > Cr(VI) > Co به‌دست آمد. همچنین شاخص بار آلودگی، بیان‌گر کلاس آلوده (1/88) بود. علاوه بر این، بررسی فاکتور تجمع زیستی عناصر مورد بررسی در گیاه شال‌دم  برای کبالت (0/02)، کروم (0/07) و نیکل (0/12) کمتر از یک بود.
نتیجه‌گیری کلی: توانایی گیاه شال‌دم در انتقال و تجمع عناصر با پتانسیل سمّیت از خاک به اندام‌های خود کم بود. بنابراین معرفی این گونه به عنوان گیاه مقاوم به آلودگی عناصر با پتانسیل سمّیت و پایش غلظت عناصر در خاک در دوره‌های زمانی مختلف پیشنهاد می‌شود.
 

واژه‌های کلیدی: شاخص بار آلودگی، شاخص زمین‌انباشتگی، شاخص غنی‌شدگی، فاکتور تجمع زیستی.

متن کامل [PDF 871 kb]   (200 دریافت)    

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

---

---