1- دانشگاه بوعلی سینا
2- دانشگاه بوعلی سینا ، a_sepehri@basu.ac.ir
چکیده: (6 مشاهده)
پیشینه پژوهش و هدف: تنش خشکی و آلودگیهای نوظهور مانند کادمیوم و میکروپلاستیک جذب و انتقال عناصر را در آنها تحت تأثیر قرار میدهند. قارچهای همزیست بهعنوان راهکار زیستی مناسب جهت تعدیل اثرات تنشها پیشنهاد شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر همزیستی قارچPiriformospora indica بر تجمع ماده خشک، انباشت و انتقال عناصر غذایی گیاه کوشیا (Bassia scoparia) در معرض آلودگی کادمیوم و میکروپلاستیک تحت تنش خشکی انجام شده است.
روشها: آزمایش به صورت فاکتوریل بر اساس طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. سه سطح تنش خشکی (35، 65 و 100 درصد ظرفیت زراعی)، کادمیوم (0 و 10 میلیگرم در کیلوگرم خاک)، میکروپلاستیک پلیوینیلکلراید (0، 1/0 و 1 درصد وزن خاک) و حضور یا عدم حضور قارچ بود. شاخصهای ارزیابی شامل وزن خشک کل، تجمع کادمیوم در ریشه و اندام هوایی، فاکتور انتقال و تجمع زیستی کادمیوم و محتوای عناصر غذایی بودند.
نتایج: بیشترین درصد همزیستی قارچ در شرایط بدون تنش معادل 87 درصد بود. حضور کادمیوم و میکروپلاستیک در خاک همراه با تنش خشکی65 و 35 درصد ظرفیت زراعی، با کاهش درصد همزیستی قارچ از وزن خشک کل گیاه به ترتیب به میزان 8 و 36 درصد کاست. قارچ اثرات مثبتی بر جذب عناصر غذایی، رشد و حفظ تعادل تغذیهای گیاه داشت. انباشت کادمیوم، فاکتور انتقال و تجمع زیستی در شرایط تنش روندی کاهشی را نشان داد. همزیستی سبب افزایش جذب کادمیوم ریشه و اندام هوایی شد. در شرایط تنش، غلظت عناصر روی، آهن و کلسیم کاهش و منیزیم در ریشه و اندام هوایی افزایش یافت که نشاندهنده سازگاری گیاه برای حفظ تعادل یونی است.
نتیجهگیری کلی: پژوهش نشان داد که قارچ P. indica بهعنوان یک راهکار زیستی پایدار و مناسب با بهبود تحمل گیاه کوشیا و حفظ تعادل یونی طی تنشخشکی، توان گیاه را در گیاهپالایی خاکهای آلوده به کادمیوم تحت آلودگی میکروپلاستیک ارتقا میدهد.