1- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ، r.norooz@sanru.ac.ir
2- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
چکیده: (9 مشاهده)
پیشینه پژوهش و هدف: حساسیت محصولات کشاورزی به نوسانات اقلیمی در مطالعات مختلفی تأیید شده است؛ با این حال، بررسی تأثیر مدلهای اقلیمی آینده بر مراحل فنولوژی محصولات کلیدی استان مازندران که دارای تنوع اقلیمی و کشتهای خاص است، همچنان یک نیاز پژوهشی باقی مانده است. بنابراین، هدف این پژوهش، برآورد تغییرات احتمالی در نمایههای حدی دما و تأثیر آن بر تغییر زمانبندی مراحل فنولوژیک محصولات کشاورزی شاخص استان مازندران تحت سناریوهای مختلف تغییر اقلیم است.
روشها: ابتدا دمای کمینه و بیشینه برای سناریوهای اقلیمی SSP245 وSSP585 و در دورههای آینده شبیهسازی و با روشهای آماری مقیاسکاهی شد. سپس نمایههای حدی دما با ابزار RClimDex محاسبه شد و تغییرات نقاط شکست با آزمون پتیت تحلیل و در محیط GIS پهنهبندی شد. سپس با استفاده از دادههای اقلیمی و گیاهی موجود و با بهرهگیری از مدل ChillR، تغییرات فنولوژیکی محصولات باغی (مرکبات، کیوی، هلو) و زراعی (برنج، کلزا) براساس سناریوهای SSP245 و SSP585 محاسبه و سپس با مراحل فنولوژی محصولات در دوره پایه (2000-2020) مقایسه شد.
نتایج: نتایج نشان داد که در آینده، نمایههای مربوط به گرما نظیر افزایش روزهای گرم، شبهای گرم و طول دوره گرما روند افزایشی معنیداری خواهند داشت، در حالی که نمایههای مربوط به سرما مانند روزهای یخبندان و طول دوره سرما کاهش مییابند. همچنین، یافتهها حاکی از آن است که افزایش دما موجب جابهجایی در فازهای سرمایشی و گرمایشی و در نتیجه تأخیر یا تعجیل در زمان شکوفهدهی محصولات مختلف خواهد شد و تغییر اقلیم ممکن است در برخی محصولات نظیر کیوی، تأثیر مثبتی بر عملکرد داشته باشد.
نتیجهگیری کلی: افزایش دما تحت سناریوهای آینده منجر به جابجایی فنولوژی گیاهان، تغییر تناسب اراضی زراعی و تأثیر بر سودآوری کشاورزی منطقه میشود که به تأثیرات اقلیمی آینده، بر اهمیت تنظیم تقویم کاشت و استفاده از راهبردهای سازگاری اقلیمی در مدیریت پایدار کشاورزی تأکید دارد.