نشریه علمی پژوهشی روابط خاک و گیاه

پیشینه پژوهش و هدف: حساسیت محصولات کشاورزی به نوسانات اقلیمی در پژوهش‌های مختلف تأیید شده است؛ با این‌حال، بررسی تأثیر مدل‌های اقلیمی آینده بر مراحل فنولوژیک محصولات کلیدی استان مازندران که دارای تنوع اقلیمی و کشت‌های خاص است، همچنان یک نیاز پژوهشی باقی مانده است. بنابراین، هدف این پژوهش، برآورد تغییرات احتمالی در نمایه‌های حدی دما و تأثیر آن بر تغییر زمان‌بندی مراحل فنولوژیک محصولات کشاورزی شاخص استان مازندران تحت سناریوهای مختلف تغییر اقلیم است.
روش‌ها: ابتدا دمای کمینه و بیشینه برای سناریوهای اقلیمی SSP245 و SSP585 و در دوره‌های آینده شبیه‌سازی و با روش‌های آماری مقیاس‌کاهی شد. سپس نمایه‌‌های حدی دما با ابزار RClimDex محاسبه شد و تغییرات نقاط شکست با آزمون‌ پتیت تحلیل شده و در محیط GIS پهنه‌بندی شد. سپس با استفاده از داده‌های اقلیمی و گیاهی موجود و با بهره‌گیری از مدل ChillR، تغییرات فنولوژیک محصولات باغی (مرکبات، کیوی و هلو) و زراعی (برنج و کلزا) بر اساس سناریوهای SSP245 و SSP585 محاسبه شده و سپس با مراحل فنولوژیک محصولات در دوره‌ پایه (2020-2000) مقایسه شد.
نتایج: نتایج نشان داد که در آینده، نمایه‌‌های مربوط به گرما مانند افزایش روزهای گرم، شب‌های گرم و طول دوره گرما روند افزایشی معنی‌داری خواهند داشت، در‌حالی‌که نمایه‌‌های مربوط به سرما مانند روزهای یخبندان و طول دوره سرما کاهش می‌یابند. همچنین، یافته‌ها حاکی از آن است که افزایش دما موجب جابه‌جایی در فازهای سرمایشی و گرمایشی و در نتیجه تأخیر یا تعجیل در زمان شکوفه‌دهی محصولات مختلف خواهد شد و تغییر اقلیم ممکن است در برخی محصولات مانند کیوی، تأثیر مثبتی بر عملکرد داشته باشد.
نتیجه‌گیری کلی: افزایش دما تحت سناریوهای آینده منجر به جابجایی فنولوژی گیاهان، تغییر تناسب زمین‌های زراعی و تأثیر بر سودآوری کشاورزی منطقه می‌شود که به آثار اقلیمی آینده، بر اهمیت تنظیم تقویم کاشت و استفاده از راهبردهای سازگاری اقلیمی در مدیریت پایدار کشاورزی تأکید دارد.
 

واژه‌های کلیدی: آزمون پتیت، تقویم کاشت، اقلیم، گیاه، مدل‌سازی، نیاز سرمایی.

متن کامل [PDF 2350 kb]   (91 دریافت)    

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

---

---