1- دانشگاه شهید باهنر کرمان
2- دانشگاه شهید باهنر کرمان ، mhejazi@uk.ac.ir
چکیده: (8 مشاهده)
در خاکهای آهکی مناطق خشک و نیمه خشک، آگاهی از شکلهای فسفر میتواند در بهینهسازی مصرف کودهای شیمیایی و کاهش اثرات مخرب آنها بر محیط زیست راهگشا باشد. هدف از این مطالعه مقایسه دو روش کاربرد سطحی و جایگذاری عمقی سطوح مختلف سوپرفسفات تریپل و کود آلی (کود گاوی) بر شکلهای فسفر معدنی در لایه زیر سطحی(50-30 سانتیمتری) خاک میباشد. پژوهشی در قالب طرح بلوک کاملا تصادفی به صورت فاکتوریل در سه تکرار انجام شد. تیمارهای کودی شامل چهار سطح سوپر فسفات تریپل (0، 200، 400 و 600 کیلوگرم در هکتار) همراه با دو سطح ماده آلی(0 و 30 تن در هکتار) بود که در عمق سطحی(20-0 سانتیمتری) و زیر سطحی (50-30 سانتیمتری) به مدت چهار سال در شرایط مزرعه جایگذاری شدند. در پایان سال چهارم کوددهی، نمونههای خاک از عمق 50-30 سانتیمتری برداشت و گونههای فسفر معدنی با استفاده از روش عصارهگیری متوالی، و فسفر قابل استفاده با روش عصاره گیری با بیکربنات سدیم تعیین شدند. نتایج نشان داد با افزایش سطح کودی میزان فسفر قابل استفاده در هر دو سطح کاربرد کودی افزایش داشت، بیشترین میزان فسفر قابل استفاده نسبت به شاهد در تیمار 600 کیلوگرم در هکتار همراه با ماده آلی در هر دو عمق کاربرد سطحی(41%) و عمقی(42%) مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد که در عمق 30 تا 50 سانتیمتری خاک، کاربرد عمقی کود سبب افزایش شکلهای قابل دسترس فسفر خاک شامل فسفر قابل استخراج با آب (4/70 %) و فسفر قابل استخراج با بیکربنات سدیم (3/78% ) در مقایسه با شاهد شد. در مقابل در عمق 50-30 سانتیمتری، کاربرد سطحی سوپرفسفات تریپل سبب افزایش شکلهای نسبتا در دسترس و غیر قابل دسترس فسفر در خاک شد. نتایج این تحقیق نشان داد، روش کاربرد کود و اطلاع از اجزای فسفر معدنی میتواند ابزار ارزشمندی در تعیین قابلیت دسترسی فسفر برای گیاه پسته را فراهم کند.