1- گروه مدیریت بیابان، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، ایران
2- گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد، ایران ، amosleh@yazd.ac.ir
3- گروه علوم خاک، دانشگاه تهران، ایران
4- مهندسی طبیعت، دانشگاه کاشان، ایران
چکیده: (417 مشاهده)
پیشینه پژوهش و هدف: با توجه به افزایش خشکی و گرد و غبار در مناطق خشک و نیمهخشک، در این پژوهش آثار تنش خشکی و گرد و غبار و همچنین نقش باکتریهای محرک رشد گیاه (PGPB) شامل Bacillus amyloliquefaciens و B. halotolerans بر عملکرد و ترکیب اسیدهای چرب دانه گیاه کاملینا بررسی شد.
روشها: یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با تیمارهای مختلف در شرایط مزرعه انجام شد. تیمارهای مورد بررسی شامل: باکتریهای محرک رشد گیاه (در سه سطح شاهد، تلقیح انفرادی با B. amyloliquefaciens و تلقیح با B. halotolerans)، دو سطح آبیاری (دورههای آبیاری ۴ و ۸ روز) و دو سطح گرد و غبار (بدون گرد و غبار و با گرد و غبار) بود. برای تهیه گرد و غبار از نمونه خاک کانونهای بحرانی گرد و غبار استان اصفهان، شهرستان آران و بیدگل استفاده شد. برای استخراج روغن گیاه از روش استخراج سیال فوقبحرانی استفاده شد.
نتایج: نتایج نشان داد که کمآبیاری و گرد و غبار به طور معنیداری وزن دانه و محتوای روغن را کاهش داد. پروفیل اسیدهای چرب نیز تحت تأثیر تنش خشکی و گرد و غبار تغییر یافت؛ بهطوری که مقدار اسید میریستولئیک، اسید آلفا-لینولنیک و هموگاما-لینولنیت بهترتیب 33، 21 و 28 درصد کاهش یافتند. کاربرد باکتریهای محرک رشد گیاه باعث افزایش برخی از اسیدهای چرب مانند اسید لینولئیک، اسید آلفا-لینولنیک و اسید اولیک، اسید پالمتیک و اسید استاریک و کاهش اسید پالمیتولیک و اسید میریستولیک شد و در سایر اسیدهای چرب تغییری ایجاد نکرد. در مجموع تلقیح باکتریهای مذکور آثار منفی تنشها را کاهش داد؛ بهطوری که محتوای روغن حفظ شده و نسبت اسیدهای چرب غیراشباع با یک یا چند پیوند دوگانه بهبود یافت.
نتیجهگیری کلی: استفاده از باکتریهای B. amyloliquefaciens و B. halotolerans بهعنوان یک راهبرد مؤثر برای کاهش آثار منفی خشکی و گرد و غبار و بهبود کیفیت و عملکرد کاملینا در مناطق خشک و نیمهخشک پیشنهاد میشود.